Neurology журналында жарыяланган ири изилдөөгө ылайык, майлуураак сыр менен каймакты көп колдонуу деменциянын өнүгүү коркунучун азайтышы мүмкүн. Изилдөөдө күн сайын 20 граммдан ашык майлуу сыр жеген адамдарда бул ооруга чалдыгуу тобокелдиги 13% төмөн экени, ал эми 50 граммдан ашык каймак колдонгондордо — 16% азайганы аныкталган, жазат InoZpress.
Изилдөө түздөн-түз себептик байланыш эмес, ассоциация гана көрсөтөт. Бирок алынган жыйынтыктар айрым ферменттелген сүт азыктары мээнин кан тамырларын коргоого жардам бериши мүмкүн деген жаңы түшүнүктү ачат.
Эмне үчүн майлуу сыр пайдалуу болушу мүмкүн
Лунд университетинин (Швеция) изилдөөчүсү Эмили Сонестедт белгилегендей, чеддер, бри жана гауда сыяктуу майлуураак сырларда 20%дан ашык май бар, бирок аларда белок, минерал жана витаминдер, анын ичинде К2 да көп кездешет. Ферментация процесси биологиялык активдүү заттарды пайда кылат, алар кан айлануу жана зат алмашууга оң таасир тийгизиши мүмкүн.
«Биздин изилдөө көрсөткөндөй, көп майлуу сыр жегендерде деменция тобокелдиги бир аз төмөн болду. Бул сыр мээни коргойт дегенди билдирбейт, бирок бардык жаныбар майы зыян деген ойду четке кагат», — деди Сонестедт.
Изилдөөдө орточо курагы 58 жаш болгон 27 миңден ашык адам катышкан. Алардын тамактануу адаттары 25 жыл бою байкалган. Натыйжада 3208 катышуучуда деменция өнүккөнү катталган.
Сыр жана кан тамырлардын саламаттыгы
Көпчүлүк деменция учурлары майда кан тамырлардын бузулушу менен байланыштуу. Ошондуктан, кан айланууну жакшырткан азыктар мээнин иштешине да жардам берет.
«Мурдагы ишибизде биз сырды орточо өлчөмдө колдонуу жүрөк ооруларынын тобокелдигин азайтарын байкаганбыз. Ошондон улам сыр менен деменциянын байланышын да изилдөөнү чечтик», — деп түшүндүрдү ал.
Анализ жыйынтыгында күнүнө 50 граммдан ашык майлуу сыр жегендерде деменция коркунучу 13% төмөн экени аныкталган. Ал эми кан тамыр деменциясынын ыктымалдыгы 29% азайган.
Майлуу каймак жана мээнин иштеши
Изилдөөдө күнүнө 20 граммдан ашык каймак ичкен адамдар да каралган — бул болжол менен бир жарым аш кашыкка туура келет. Бул топто деменция тобокелдиги 16% төмөн болгон.
«Бул маалыматтар майлуу сүт азыктарын көбөйтүүнү сунуш кылбайт, — дешет окумуштуулар. — Бирок майлуу сыр же каймакты орточо өлчөмдө колдонуу, айрыкча иштетилген эттин ордуна, пайдалуу болушу мүмкүн».
Майсыз сыр жана каймак мындай натыйжа көрсөтпөгөн. Себеби 1990-жылдары Швецияда майсыз азыктар сейрек колдонулган жана маалымат жетишсиз болгон.
Диетологдордун пикири
Диетолог Мишель Раутенштейн бул жыйынтыктар азыркы тамактануу боюнча илимий түшүнүктөр менен шайкеш экенин белгиледи.
«Бул жыйынтыктар тамактануунун жалпы балансы маанилүү экенин көрсөтөт. Эгер майлуу сыр колбасанын ордуна колдонулса, мээ үчүн пайдалуу болушу мүмкүн», — деди ал.
Ал өсүмдүктөргө негизделген, жашылча жана данга бай рациондор — мисалы, Жер ортолук жана MIND диеталары — деменциянын алдын алууда эң ишенимдүү экенин кошумчалады.
Эми сырды көбүрөөк жеш керекпи?
Окумуштуулар бул жыйынтыктарга этият мамиле кылуу керектигин эскертишет. Азырынча сыр менен каймакты көбөйтүү деменциядан коргойт деп айтууга негиз жок. Бирок алардын орточо өлчөмдө рациондо болушу зыян келтирбейт жана ден соолукка пайдалуу болушу мүмкүн.
«Биздин маалыматтар көрсөткөндөй, майлуу сырды орточо колдонуу деменциянын тобокелдигин жогорулатпайт. Бирок муну башка өлкөлөрдө да изилдөө зарыл», — деди Сонестедт.
Мунун баары бир нерсени көрсөтөт: маанилүү болгон — тамактануу системасынын өзү, ал эми ар бир азыктын ролу ошол контекстте гана мааниге ээ.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, вегандык тамактануу балдар үчүн пайдалуубу же кооптуубу деген изилдөө жөнүндө.
