Окумуштуулар С витамини өпкөнү булган абадагы майда бөлүкчөлөрдүн зыяндуу таасиринен коргой аларын аныкташты. Изилдөө Environment International журналында жарыяланган, жазат InoZpress.
Австралиянын Сидней технологиялык университетинин (UTS) окумуштуулары С витамининин PM2.5 деп аталган аба бөлүкчөлөрүнө дуушар болгон чычкандар менен адамдын клеткаларына тийгизген таасирин изилдешкен. Бул микроскопиялык бөлүкчөлөр дем алуу ооруларына жана рак сыяктуу оорулардын өнүгүшүнө алып келет. Изилдөө көрсөткөндөй, жогорку дозадагы С витамини клеткалардагы бузулууларды жана сезгенүүнү азайтат, ошону менен өпкөнү коргойт.
Витамин С клеткаларды кантип коргойт
Изилдөөнүн жыйынтыгы боюнча, С витамини клеткалардын энергия борборлору болгон митохондриянын жоголушун азайтып, сезгенүү процессин басаңдатат. Бул клеткаларга булгануу шартында жакшыраак каршылык көрсөтүүгө мүмкүндүк берет.
«Антиоксидант С витамининин кошумчалары PM2.5тин терс таасирин азайтууда натыйжалуу болуп чыкты жана тобокел тобуна кирген адамдарга сунушталат», — деп жазышат изилдөөнүн авторлору.
Адистер белгилешкендей, С витамини антиоксиданттык касиетке ээ болгондуктан, абанын булгануусуна каршы табигый коргоочу каражат катары маанилүү ролду ойнойт.
Эксперименттер эмнени көрсөттү
Эксперимент учурунда чычкандар булганган абага дуушар болуп, алардын бир бөлүгүнө С витамини берилген. Натыйжада витамин алган чычкандардын клеткалары азыраак бузулуп, сезгенүү деңгээли төмөн болгон.
«Бул изилдөө С витамининин уруксат берилген эң жогорку дозасын кабыл алуу пайдалуу болушу мүмкүн экенин көрсөтөт», — деди UTS университетинин молекулалык биологу Брайан Оливер. — «Бирок туура кошумчаны тандоо жана ашыкча дозадан сактануу үчүн сөзсүз дарыгер менен кеңешүү керек».
Изилдөө лабораториялык шарттарда жүргүзүлгөндүктөн, алынган дозалар менен булгануу деңгээли реалдуу турмуштагы абалдан айырмаланышы мүмкүн.
Эмне үчүн абанын булгануусу коркунучтуу
PM2.5 бөлүкчөлөрү диаметри 2,5 микрометрден кичине чаңдын жана калдыктардын бөлүкчөлөрү болуп саналат. Алар унаалардын түтүнү, чаң бурганактары жана токой өрттөрүнөн пайда болуп, өпкөгө терең кирип кетет да, өнөкөт ооруларга себеп болот.
«Биз билебиз — абанын булгануусунун коопсуз деңгээли жок, ал өпкөдө сезгенүүнү пайда кылып, көптөгөн өнөкөт ооруларга алып келет», — деди Оливер.
Бул бөлүкчөлөр өтө төмөн концентрацияда да клеткаларга олуттуу зыян келтире алат, ошондуктан көйгөй глобалдык мүнөзгө ээ.
Изилдөө кандай мааниге ээ
Окумуштуулар С витамининин коргоочу таасирин адамдарда да ырастоо үчүн кийинки изилдөөлөрдү жүргүзүүнү пландашууда. Алар бул витаминди абанын булгануусуна каршы негизги чара эмес, кошумча колдоо катары кароону сунушташат.
«Биз биринчи жолу жүз миллиондогон адамдарга таасир эткен глобалдык көйгөй үчүн арзан профилактикалык каражатка үмүт берип жатабыз», — деп белгиледи Оливер.
Адистер күнүмдүк рационго цитрус жемиштерин, кивини жана болгар калемпирин кошууну сунушташат — бул азыктар табигый С витамининин эң мыкты булагы.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, бир стакан фруктозанын жана таттуу суусундуктардын иммундук системага тийгизген таасири тууралуу жазганбыз.
