Жыл аягында адамдар көбүнчө жыйынтык чыгарып, эс алып, жаңы максаттарды белгилешет. Бирок бул мезгил менен кошо стресс, жалгыздык жана ашыкча күтүүлөр пайда болот. Психологиялык тең салмактуулукту сактоо жана жаңы жылга ден соолук менен кирүү тууралуу адис жана дарыгер Сиддхарт Ашвин Шах Psychology Today басылмасына берген маегинде айтып берди, жазат InoZpress.
Адистин айтымында, декабрь — бул белектер жана кубаныч гана эмес, чыдамкайлыктын сыноосу да. Убакыттын тартыштыгы, эмоционалдык чарчоо жана «идеалдуу майрам» болууга умтулуу көптөрдү чарчатат. Жылдын ийгиликтүү башталышы үчүн адам өз денесин жана психикасын угуп, калыбына келүүнүн жөнөкөй жолдорун билиши керек.
Майрам маалындагы негизги кыйынчылыктар
Шах үч негизги стресстин булагын белгилейт: мамилелер, ресурстар жана күтүүлөр. Үй-бүлө жана достор кубаныч алып келгени менен, кээде чыңалууну да күчөтөт. Акча, энергия жана убакыттын тартыштыгы кыжырды келтирип, социалдык тармактардагы жылтырак сүрөттөр адамды өзүн жетишсиз сезүүгө түртөт.
«Майрам — бул бороондо турган дарактай абал: шамал ар жактан согот, бирок сен түз туруп, күлүп турушуң керек», — дейт Шах.
Анын айтымында, негизги маселе — аба ырайы эмес, көп нерсе болуп жаткан учурда ички биримдикти сактоо жана өзүн жоготпоо.
Майрам — калыбына келүүнүн мүмкүнчүлүгү
Бардык оорчулукка карабастан, майрам күндөрү токтоп, өзүнө көңүл буруу үчүн эң ыңгайлуу учур. Шах бул мезгилди «эс алуу машыгуусу» катары кабыл алууну сунуштайт: адаттарды кайра карап чыгуу, денени жана ой жүгүртүүнү тең салмакка келтирүү.
«Бул мезгил — жашоонун ыргагын кайра орнотуу жана өзүң менен байланыш түзүү мүмкүнчүлүгү», — дейт дарыгер.
Ал күлкүнүн маанисин өзгөчө белгилейт: күлүү — жөн эле позитив эмес, нерв системасын чыңдаган жана стресс деңгээлин азайткан табигый ыкма.
Психикалык жыргалчылык үчүн жазуу терапиясы
Шах Джеймс Пеннебейкердин «жазуу терапиясы» ыкмасын эң жөнөкөй жана натыйжалуу практика катары бөлүп көрсөтөт. Ал төрт күн катары менен күнүнө 15–20 мүнөт бою ойлорду эркин жазуу ыкмасына негизделет.
«Жазганыңызды эч кимге көрсөтпөңүз. Төрт күн катарынан, ар күнү бир жолу жазыңыз. Эмне айтарыңыз түгөнсө да, жазууну улантыңыз. Андан кийин тексти жок кылыңыз жана бошоңдоп коюңуз», — деп кеңеш берет адис.
Бул ыкма тынчсызданууну азайтып, маанайды жакшыртат, иммундук системаны чыңдайт жана дарыгерге кайрылуу зарылдыгын кыскартат.
Психологиялык практикаларды бириктирүү
Шахтын айтымында, чыдамкайлык маанилүү, бирок жашоонун максаты болгону туруштук берүү эмес. Адам өзү менен жана айланасындагылар менен гармония табышы керек.
«Жашоону жай ыргакта байкап үйрөнүңүз, көбүрөөк күлүңүз жана сизге жылуу сезим тартуулаган адамдар менен байланышта болуңуз», — дейт ал.
Адис жыргалчылыктын маңызы — кемчиликсиз болууда эмес, өзүн угуп, эс алууга уруксат бере билүүдө экенин белгилейт.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, коомдо психиатрия тууралуу коркуу дагы деле бар экенин, бирок адамдар бара-бара психикалык саламаттыкты жашоонун бөлүгү катары кабыл ала баштаганын жазганбыз.
