Психолог Шахрам Хешмат максаттарды натыйжалуу коюу жана аларга жетүү ыкмаларын түшүндүрүп, бул процесстин өзүн-өзүн көзөмөлдөө жана ички мотивацияны күчөтүүдө маанилүү ролу бар экенин белгилейт. Ал белгилегендей, тактык жана аң-сезимдүүлүк адамга кадам сайын жыйынтыкка жакындаууга жардам берет, деп жазат Psychology Today, жазат InoZpress.
Максаттар адамга өз жетишкендиктерин баалоо жана ийгиликке жетүү жолунда туура чечим кабыл алууга жардам берет. Максат канчалык так белгиленсе, ошончолук аны ишке ашыруунун планы да түшүнүктүүрөөк болот. Эксперт Э. Беркман жана Ж. Мэтьюс жүргүзгөн илимий изилдөөлөргө таянып, тапшырмаларды коюуда кетирилген кеңири таралган каталарды кантип болтурбоо керектигин түшүндүрөт.
Тактык жана айкындык маанилүү
Хешматтын айтымында, ийгиликсиздиктин эң негизги себептеринин бири — максаттын бүдөмүк коюлушу. «Дени сак болуу» же «жакшырганга аракет кылуу» сыяктуу жалпылашкан ниеттер иш-аракет планы жоктугун билдирет. Ал эми так мисалдар, мисалы, «күнүнө үч бет жазуу» — натыйжаны көзөмөлдөөнү жеңилдетет жана шыктанууну сактайт.
«Максат канчалык так болсо, ага жетүү мүмкүнчүлүгү ошончолук жогору», — деп белгилейт автор.
Майда, бирок так белгиленген кадамдар өзүнө ишенимди күчөтүп, ар бир ийгилик кийинки жыйынтыкка түрткү берет.
Бир багытка көңүл топтоо
Окумуштуу бир эле учурда көп максат коюунун зыянын эскертет. Карама-каршы тапшырмалар менен бир мезгилде иштөө өзүн-өзү тарбиялоону начарлатат. Мисалы, бир адам ошол эле учурда тамекини таштап, диета кармоону чечсе, экөөндө тең ийгиликке жетпей калышы мүмкүн.
«Көңүл топтоонун күчү — энергияны керектүү багытка багыттай билүүдө», — деп жазат Хешмат.
Ал Платондун сөзүн келтирет: «Бир ишти аткар, бирок аны жакшы аткар». Бул принцип ашыкча жүктөн арылууга жана натыйжага реалдуу жетүүгө жардам берет.
Кадам сайын прогресске көңүл буруу
Автор максаттарга жетүү процесси майда, башкарууга боло турган этаптардан турушу керектигин белгилейт. Бул ыкма тынчсызданууну азайтып, көзөмөл сезимин күчөтөт. Ар бир аралык ийгилик ички мотивацияны бекемдеп, ишенимди арттырат.
«Миң чакырымдык сапар да бир кадамдан башталат», — деп эскертет Хешмат.
Майда максаттар көйгөй жаралганда багытты оңой өзгөртүүгө мүмкүндүк берет, натыйжада адам акыркы жыйынтыкка болгон ишенимин жоготпойт.
Ички мотивация жана курмандыкка даярдык
Окумуштуу ички каалоо максатка жетүүдө негизги ролду ойнойт деп баса белгилейт. Өз ишенимине таянган адамдардын мотивациясы туруктуураак, ал эми сырткы кысымдын таасиринде иш кылгандар тез чарчайт. Ички себеп өзүн башкара билүүгө жардам берет жана чарчоодон сактайт.
«Максат коюу — бул сыйлыкты тандап алуу эмес, аны үчүн төлөй турган баага даяр болуу», — деп белгилейт автор.
Ал максатка жетүү пландоо гана эмес, кыйынчылыктарды кабыл алуу даярдыгын да талап кыларын белгилейт. Реалдуу натыйжага жеткендер — бул токтоп калбай, мүмкүн болбогон максаттардан баш тарта билгендер.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, мамиле анархиясы деген эмне жана кимге ылайыктуу экенин.
