Башкаларды сөзсүз эле укпай, түшүнүү — өнөр. Дененин тили боюнча адистер адамдын мимикасын, позасын жана кыймылын байкап, анын эмоциясын жана ниетин кантип аныктоого болорун түшүндүрүштү. Бул тууралуу Verywell Mind басылмасы жазган, жазат InoZpress.
Телепатия болбосо да, адамдын кыймылы менен мимикасына көңүл буруу аркылуу анын кандай сезимде же ойлордо экенин түшүнүүгө болот. Психологдордун айтымында, көп учурда дене тил аркылуу сөздөн да көбүрөөк маалымат берет — негизгиси, аны окууну үйрөнүү.
Адамды түшүнүүнүн психологиясы
Адамды “окуу” — бул божомол эмес, байкоо процесси. Изилдөөчү Альберт Мехрабиандын маалыматына ылайык, адам жөнүндөгү таасирдин 55 пайызы бет түзүлүшүнө, 38 пайызы үндүн интонациясына жана болгону 7 пайызы сөздөргө байланыштуу. Бул вербалдык эмес белгилердин мааниси канчалык чоң экенин көрсөтөт.
«Коом барган сайын визуалдык мүнөзгө ээ болуп баратканы менен, дене тилинин мааниси дагы күчөйт. Биз адам жөнүндө пикирди бир нече секунд ичинде түзөбүз, ал эми аны өзгөртүү кыйла кыйын», — дейт коммуникация боюнча эксперт Карол Райлтон.
Адам төрөлгөндөн тарта кыймыл аркылуу сезимди түшүнөт, бирок сүйлөө өнүккөн сайын бул жөндөм акырындап жоголот. Бул болсо баарлашууну татаалдаштырат.
Байкоонун негизги элементтери
Психологдор адамдын жүрүм-турумун түшүнүүдө бир нече маанилүү факторлорду белгилешет. Көңүл бурууга тийиш болгон жагдайлар:
- беттин көрүнүшү — жылмаюу, чыңалуу же кайгыруу;
- дененин абалы — ишенимдүү же жабык поза;
- кыймылдар — жай жана ишенимдүү же тескерисинче, шашмалы жана бышкыт.
«Тынч адамдын кыймыл-аракети менен жүзүндөгү көрүнүш шайкеш болот. Эгер бул шайкештик бузулса, мисалы жылмаюу капыстан кабак чоюлушуна айланса, бул адамдын чыныгы эмоциясын жашырып жатканын көрсөтөт», — дейт психолог Александра Стратайнер.
Адистер “негизги жүрүм-турум моделин” түзүүнү сунуштайт: адам дайыма колун бүктөп же көзүн тайсалдап караса, бул анын адаттагы жүрүшү болушу мүмкүн, шек эмес.
Невербалдык белгилерди чечмелөөдөгү каталар
Көпчүлүк адамдар бир гана белги — көз караш же жылмаюу аркылуу бүтүндөй жыйынтык чыгарып алышат. Бирок дене тили комплекстүү иштейт: жүздүн көрүнүшү, үн жана кыймылдар бирдиктүү түрдө талданууга тийиш.
«Көптөр бир эле кыймылды байкап, ошол аркылуу бүтүндөй корутунду чыгарышат. Чындыгында, адамды туура түшүнүү үчүн бардык дене белгилерин комплекстүү караш керек», — дейт дене тили боюнча эксперт Инбаал Хонигман.
Ошондой эле маданий айырмачылыктарды да эске алуу зарыл: бир эле жаңсоо ар башка элдерде таптакыр башка мааниге ээ болушу мүмкүн. Мисалы, көз тайсалдатуу айрым маданияттарда уялчаактыкты билдирет, ал эми башкаларда — ишенбестикти.
Байкоо жөндөмүн кантип өнүктүрүү керек
Адамдарды түшүнүү — көндүм, аны машыгуу аркылуу жакшыртууга болот. Алгач жакын адамдардан баштоо сунушталат — алардын жүрүм-турумун жана реакциясын билүү жеңилирээк.
- Көздөрүн байкаңыз: көтөрүлгөн каш — кызыгуу, тар көз — шектенүү.
- Үнүн угуңуз: үнүнүн тембри, ылдамдыгы жана тыныгуу аралыгы анын маанайы тууралуу көп нерсе айтып берет.
- Шайкешсиздикке көңүл буруңуз: эгер жүзүнүн көрүнүшү кыймылына дал келбесе, бул адамдын бир нерсени жашырып жатканынан кабар берет.
«Жакындарыңызга байкоо жүргүзүп көнүңүз. Канчалык көп байкасаңыз, адамдардын эмоциясын жана ниетин ошончолук так түшүнөсүз», — дейт Хонигман.
Ар бир адам өзгөчө. Кээ бирөөлөр көңүл борборунда болгондон улам эле толкунданат, башкалар ички чыңалуудан. Негизгиси — контекстти эске алуу жана шашылыш жыйынтык чыгарбоо.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, психолог адамдын жеке мыктылык маданиятын кантип калыптандыруу керектигин түшүндүргөнүн.
