Ири изилдөө аутизм балдар менен кыздар арасында бирдей таралганын, бирок кыздарга диагноз кечирээк коюларын көрсөттү. Иш Каролин институтунун швед окумуштуулары тарабынан жүргүзүлүп, The BMJ журналында жарыяланды, жазат InoZpress.
1985–2020-жылдары төрөлгөн 2,7 миллиондон ашык адамдын медициналык маалыматы талданып, жыныстар арасындагы айырма 20 жашка келгенде дээрлик жоголору аныкталды. Бул аутизм эркектерде көбүрөөк кездешет деген пикирди кайра карап чыгууга негиз берет.
Кыздарга диагноз кеч коюлат
Окумуштуулар балдарга «аутизм» диагнозу бала кезинде төрт эсе көп коюларын, бирок жаш өткөн сайын көрсөткүчтөр теңелээрин аныкташты. Бул аялдар арасында аутизм аз кездешкени эмес, аны кеч аныктоо менен түшүндүрүлөт.
Адистер DSM-5те колдонулган диагностикалык критерийлер кыздардагы белгилердин өзгөчөлүгүн эске албай турганын белгилешет. Ошондуктан көпчүлүк кыздарга диагноз өспүрүм же бойго жеткен куракта гана коюлат.
Изилдөөдө маанилүү жыйынтык белгиленет:
«Бул айырма жыныс боюнча эмес, диагностикалык системалардагы кемчиликтерден улам пайда болуп жатканын далилдейт».
Диагноздун кечигишинин себептери
Изилдөөчүлөрдүн айтымында, аутизмдин кыздардагы кеч аныкталышы белгилердин айырмаланышы менен түшүндүрүлөт. Кыздардын жүрүм-туруму көбүнчө социалдык күтүүлөргө жакшыраак ылайыкташып, мугалимдер жана ата-энелер белгилерди байкабай калышат.
Ошондой эле дарыгерлер көбүнчө аутизмди эркек балдарда күтүшөт, бул системалуу жаңылыштыкка алып келет. Окумуштуулар диагностикалык ыкмаларды жана адистерди даярдоо системасын кайра карап чыгууну сунушташты.
Изилдөөдө келечектеги максаттар да белгиленет:
«Кийинки иликтөөлөр аутизм аялдарда кандайча көрүнөөрүн жана аны убагында аныктоонун жолдорун изилдөөгө багытталышы керек».
Изилдөөнүн чектөөлөрү жана мааниси
Изилдөө толугу менен швед жарандарынан турган топтун негизинде жүргүзүлгөндүктөн, натыйжаларды башка өлкөлөргө толук колдонууга болбойт. Мындан тышкары, ADHD, депрессия жана тынчсыздануу сыяктуу кошумча оорулардын таасири эске алынган эмес.
Чектөөлөрүнө карабастан, изилдөө аутизм эркек жана аял жыныстарда дээрлик бирдей таралганын ырастайт. Бул жыйынтыктар аутизмди аныктоо жана аялдарга жардам көрсөтүү системасын өзгөртүүгө түрткү болушу мүмкүн.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, ДССУ дүйнөдөгү рак ооруларынын 40 пайызын алдын алууга болорун жарыялаган.
