ScienceAlert маалымдашынча, акыркы изилдөөлөр көрсөткөндөй, дүйнө жүзүндөгү адамдардын олуттуу бөлүгү жыт сезүү жөндөмүн жарым-жартылай же толугу менен жоготкон, бирок муну байкабай жүрөт. Окумуштуулар болжолдогон боюнча, чоңдордун 20%га жакыны жыт кабылдоонун жашыруун бузулуусуна дуушар болушу мүмкүн, бул жашоо сапатына жана коопсуздукка таасир этет, жазат InoZpress.
Жыт сезүү жөндөмүнүн жоголушу көбүнчө акырындык менен өнүгөт, андыктан адамдар өзгөрүүнү дароо байкашпайт. Дарыгерлер белгилегендей, жыт сезүү жөндөмү тамактын даамын кабыл алууда гана эмес, газ же түтүн сыяктуу кооптуу заттарды таанууда да маанилүү ролду ойнойт.
Эмне үчүн адамдар жыт сезүү жөндөмүн жоготушат
Изилдөөлөр көрсөткөндөй, жыт кабылдоонун төмөндөшүнө негизги себептер — курактын өсүшү, дем алуу жолдорунун инфекциялары жана булганган аба. COVID-19 пандемиясынан кийин толук аносмия, башкача айтканда, жыт сезүү жөндөмүнүн толугу менен жоголушу учурлары көбөйгөнү байкалган.
Мындан тышкары, мурун көңдөйүндөгү өнөкөт сезгенүү жана жаракаттар да таасир этет. Обоняциялык нервдердин жеңил жаракаты да жытты туура эмес кабылдоого же таптакыр жоготууга алып келиши мүмкүн.
Жыт сезүүнүн жоголушу эмнеге коркунучтуу
Жыт сезүү жөндөмүнүн жоголушу табиттин азайышына, маанайдын бузулушуна жана депрессияга алып келиши мүмкүн. Жыт сезүү эс тутум жана эмоционалдык канааттануу менен тыгыз байланышта болгондуктан, анын жоголушу адамдын психологиялык абалына терс таасир берет.
Мындан тышкары, жыт сезүү бузулганда, газ агып чыгышын, түтүндү же бузулган азыктарды байкабай калуу коркунучу жогорулайт. Дарыгерлер айрыкча 50 жаштан жогору адамдарга жыт сезүү жөндөмүн мезгил-мезгили менен текшерип турууну сунушташат.
Жыт сезүү жөндөмүн калыбына келтирүүгө болобу
Азыркы учурда жытты кайра калыбына келтирүүнүн эң натыйжалуу ыкмасы — жытты машыктыруу, башкача айтканда, роза, лимон жана эвкалипт сыяктуу жыттарды туруктуу түрдө жыттоо. Мындай көнүгүү мээнин рецепторлорду «кайра үйрөтүүсүнө» жардам берет.
Айрым учурларда дарыгерлер сезгенүүгө каршы дарыларды же физиотерапияны сунушташат. Эрте диагноз коюу жыт сезүү жөндөмүн толук калыбына келтирүү мүмкүнчүлүгүн кыйла жогорулатат.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, тамекини таштоо карыганда да акылдын начарлашын жайлатары тууралуу.
