Немис Диабетти изилдөө борборунун окумуштуулары жасалма интеллекттин жардамы менен преддиабеттин коркунучун так болжолдоочу кан эпигенетикалык маркерлерин аныктоого болорун билдиришти. Изилдөө Biomarker Research журналында жарыяланган, жазат InoZpress.
Преддиабет — бул кандагы глюкоза деңгээли нормадан жогору болгон, бирок 2-типтеги диабет критерийлерине али жетпеген абал. АКШнын Ооруларды көзөмөлдөө жана алдын алуу борборлорунун маалыматына ылайык, чоңдордун экисинен бешөөсүнөн көбүндө преддиабет бар, ал эми диабет дүйнөдө өлүмдүн негизги себептеринин бири бойдон калууда.
Эпигенетика коркунучтун биологиялык «изи» катары
Изилдөөнүн алкагында ар кандай коркунуч деңгээли бар адамдардын кан үлгүлөрү талданган. Окумуштуулар ДНК-метилдөөгө — гендердин ырааттуулугун өзгөртпөстөн алардын активдүүлүгүнө таасир этүүчү эпигенетикалык процесске — басым жасашкан.
Машиналык окутуу алгоритмдеринин жардамы менен изилдөөчүлөр 1557 эпигенетикалык маркерди аныкташкан, алар коркунучтун өзгөчө «биологиялык изин» түзөт.
Изилдөөнүн жетекчиси Мерием Оуни иштин практикалык маанисин белгиледи:
Диабет коркунучу жогору адамдарды аныктоо чоң практикалык мааниге ээ. Ооруну эрте аныктоо жана кийлигишүү 2-типтеги диабеттин өнүгүшүн алдын алууга же кечеңдетүүгө жана клиникалык жана экономикалык жүктү азайтууга жардам берет.
Ал ошондой эле жаңы ыкманын мүмкүнчүлүктөрүн баса белгиледи:
Кандын негизиндеги бул эпигенетикалык классификаторлор диабет жана анын татаалдашууларынын жогорку коркунучу бар адамдарды аныктоодо жогорку болжолдук потенциалга ээ болуп, татаал клиникалык текшерүүлөргө караганда жеткиликтүүрөөк жана үнөмдүү альтернатива сунуштайт.
Авторлордун маалыматына караганда, ИИ модели жогорку коркунуч топторун болжол менен 90% тактык менен аныктаган, анын ичинде көз карандысыз текшерүүдө да.
Эмне үчүн коркунучту эрте баалоо маанилүү
Преддиабет кийлигишүү үчүн маанилүү этап катары каралат, анткени жашоо образындагы өзгөрүүлөр олуттуу таасир бере алат. Физикалык активдүүлүктү жогорулатуу жана тамактанууну оңдоо 2-типтеги диабеттин өнүгүшүн жайлатууга же алдын алууга көмөктөшөт.
Бирок оорунун өрчүү коркунучу адамдар арасында ар түрдүү. Мурда окумуштуулар преддиабеттин кеминде алты кластерин аныкташкан:
- орточо коркунучтагы үч топ;
- татаалдашуулардын ыктымалдыгы жогору үч топ.
Мерием Оуни салттуу стратификация кымбат жана узак текшерүүлөрдү талап кыларын түшүндүрдү, анын ичинде кеминде бир жарым саатка созулган ооз аркылуу глюкозага чыдамдуулук тести бар.
Ал белгиледи:
Канда аныкталуучу преддиабет биомаркерлери ооз аркылуу глюкозага чыдамдуулук тест сыяктуу убакытты жана ресурстарды көп талап кылган текшерүүлөрдөн баш тартууга мүмкүндүк берет.
Жекелештирилген профилактикага кадам
Окумуштуулардын айтымында, эпигенетикалык маркерлер учурдагы метаболикалык абалды гана эмес, келечектеги татаалдашууларды да көрсөтүшү мүмкүн.
Мерием Оуни мындай деди:
Биз бул маркерлер кандагы глюкозанын жогорулашы жана 2-типтеги диабеттин татаалдашуулары сыяктуу зат алмашуунун мындан аркы начарлашын алдын ала айта алат деп эсептейбиз.
Ал кошумчалады:
Бул маркерлер келечектеги татаалдашууларды аныктоодо жогорку потенциалга ээ жана бул биздин кийинки изилдөөлөрдө кошумча тастыкталат.
Кийинки этапта окумуштуулар күнүмдүк медициналык практикада колдонууга жарактуу диагностикалык курал иштеп чыгууну пландашууда.
Биз буга чейин 20 жылдык изилдөөлөр пекандын жүрөккө жана холестеринди көзөмөлдөөгө пайдасын далилдегенин жазганбыз.
