Бишкек ден соолукту чыңдоо борбору (БЦУЗ) маалымдагандай, жүрөк-кан тамыр оорулары Кыргызстанда өлүмдүн жана эмгекке жарамдуулукту жоготуунун негизги себеби бойдон калууда, жазат InoZpress. Дарыгерлер тынчсыздануу жараткан көрүнүштү белгилешүүдө — инфаркт жана инсульт учурлары 20 жаштан 30 жашка чейинки жаштардын арасында көбөйүп жатат.
Адистердин түшүндүрүүсүндө, бул оорулар көбүнчө күтүүсүз өнүгөт, себеби кан тамырлар бүтөлүп, кан маанилүү органдарга жетпей калат. Натыйжада жүрөк же мээ ткандары өлө баштап, адамдын өмүрүнө олуттуу коркунуч жаралат.
Эмне үчүн жаштар тобокелдикке дуушар
Мурда жүрөк-кан тамыр оорулары улгайган адамдардын көйгөйү катары кабылданчу. Бирок азыр алар чоң жашка жаңы жеткен адамдарда да көп кездеше баштады. Дарыгерлер бул көрүнүштү жашоо образындагы өзгөрүүлөр, туруктуу стресс жана кыймылдын аздыгы менен байланыштырууда.
Мындан тышкары, семирүү, кан басымдын жогорулашы жана зат алмашуунун бузулушу менен жабыркаган жаштардын саны өсүүдө. Тамеки тартуу жана спирт ичимдиктерин көп колдонуу абалды ого бетер оорлотуп, жүрөк ооруларынын жаш курагын төмөндөтүүдө.
Коркунуч факторлору
Медиктердин айтымында, инфаркт жана инсультту пайда кылуучу негизги себептер төмөнкүлөр:
- тамеки чегүү жана алкоголду ашыкча колдонуу;
- семирүү жана туура эмес тамактануу;
- туруктуу стресс жана чарчоо;
- кант диабети жана гипертония;
- холестериндин жогору деңгээли;
- кыймылсыз жашоо таризи.
Бул факторлор жүрөккө жана кан тамырларга күч келтирет. Натыйжада жаш жана сырткы көрүнүшү боюнча дени сак адамдар да оорунун алдында алсыз болуп калышат.
Белгилерди көңүлдөн чыгарбагыла
Дарыгерлер оорунун алгачкы белгилерин өз убагында байкоо маанилүү экенин белгилешет. Инфаркттын белгилери — көкүрөктө ооруу же кысылуу, дем жетпөө, баш айлануу, жүрөк айлануу, муздак тер жана алсыздык. Айрым учурда ооруу колго, жаакка же аркага тарайт.
Инсульттун белгилери башкача көрүнөт: беттин, колдун же буттун бир тарабынын алсырашын же жансызданышын, сүйлөө жана тең салмактуулук бузулушун, катуу баш ооруну камтыйт. Мындай учурда тезинен «Тез жардам» чакыруу зарыл — ар бир мүнөт маанилүү.
Ооруларды алдын алуу жолдору
БЦУЗ адистери жүрөк-кан тамыр ооруларынын көбүн алдын алууга мүмкүн экенин белгилешет. Ал үчүн эң жөнөкөй кадамдар — туура тамактануу, үзгүлтүксүз кыймыл жана зыяндуу адаттардан баш тартуу.
Жылына жок дегенде бир жолу дарыгерге текшерилүү зарыл. Кан басымын жана канттын деңгээлин көзөмөлдөө жүрөк жана мээ ооруларынын коркунучун бир топ азайтат.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, Кыргызстанда алкогол жана тамекиге акциздерди жогорулатуу саламаттык үчүн кадамбы же экономикага тобокелдикпи.
