Азыркы заманда адамдар көбүнчө ыңгайлуулук менен ырахат алууга умтулат, бирок Марк Аврелийдин философиясы тескерисинче — ыңгайсыздыкты күч менен акылмандыкка жетүүнүн жолу катары кабыл алууну сунуштайт. Бул тууралуу философ жана психоаналитик Брэдли Мюррей Psychology Today басылмасына жазган, жазат InoZpress.
Автор белгилегендей, философия адамды өзүнүн ойлорун терең түшүнүүгө жана ички себептерин аңдоого үйрөтөт. Стоик Аврелий кыйынчылыктарды мүнөздү чыңдоонун жолу катары көрүп, ар бир сыноону сабырдуулуктун мектеби катары кабыл алган.
Кыйынчылык — руханий курал
Марк Аврелий жөн гана теоретик эмес эле — ал Рим империясын башкарган жана философияны жашоосунда колдонгон. Анын «Ой жүгүртүүлөр» аттуу чыгармасы аскердик жүрүштөр маалында жазылып, адамдын ички күчүн бекемдөөгө арналган.
Жаш кезинен ал өзүн тарбиялоо жолун тандаган: жерге төшөнүп уктайт, жөнөкөй кийим кийет, ыңгайлуулуктан баш тартат. Ал мындай ыкма мүнөздү чыңдап, адамды руханий жактан бекем кылат деп ишенген.
Ой жүгүртүү — азапка каршы дары
Стоиктик философия боюнча, азап — бул сырткы жагдайдан эмес, биз ага берген баа жана ойдон жаралат.
«Эгер сенин азабың сырткы нерсеге байланыштуу болсо, анда сени тынчсыздандырганы нерсенин өзү эмес, ага болгон пикириң. Бул пикирди сен каалаган учурда өзгөртө аласың», — деп жазган Марк Аврелий «Ой жүгүртүүлөр» чыгармасында.
Бул түшүнүк азыркы когнитивдик-поведенчеси терапиясынын негизине айланган. Анда адам стрессти башкарууну кырдаалды эмес, ой жүгүртүүнү өзгөртүү аркылуу үйрөнөт.
Илимий изилдөөлөр байыркы акылмандыкты тастыктайт
Акыркы психологиялык изилдөөлөр көрсөткөндөй, эгер адам ыңгайсыздыкты мүмкүнчүлүк катары кабыл алса, анын чыдамкайлыгы жана тобокелге баруу жөндөмү жогорулайт. Импровизация сабагында катышуучуларга неловкостьту максат катары кабыл алууну сунушташкан.
«Ыңгайсыздыкты кабыл алгандар узагыраак катышып, көбүрөөк тобокелге барышты», — деп белгилешет изилдөөнүн авторлору.
Бул ыкма стресс менен күрөштө коркунуч эмес, өнүгүү булагы болушу мүмкүн экенин көрсөтөт.
Ыңгайлуулуктун доору — мүнөзгө коркунуч
Технология адамдын жашоосуна ылайыкташып, чат-боттор, роботтор жана виртуалдык дүйнөлөр аркылуу ыңгайлуулукту камсыздап жатат. Мюррей муну «алгомодерн доору» деп атап, мындай абал адамдын чыдамкайлыгын жана моралдык күчүн жоготуп коюшу мүмкүн экенин эскертет.
«Эгер адам кыйынчылыктан качса, анда ал мүнөзүн жоготот», — деп жазат автор.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, кышында баш кийим кийип, чачты бузбастан сактоонун жолдору тууралуу адистер кеңеш берген.
