Medical News Today маалымдагандай, жаңы илимий изилдөөлөр диабеттин экинчи тибинин өнүгүү коркунучун так аныктоого мүмкүндүк берген ыкмаларды сунуштады. Алардын бири жасалма интеллектке, экинчиси кандагы кичинекей молекулаларды талдоого негизделген. Эки ыкма тең салттуу тесттерге караганда натыйжалуу деп табылган, жазат InoZpress.
Эл аралык диабет федерациясынын маалыматы боюнча, дүйнө жүзүндөгү ар бир тогузунчу чоң киши бул оору менен жашайт, алардын 90%дан ашыгы — диабеттин экинчи тиби. Оору жай өнүгөт жана көбүнчө аны клиникалык белгилер пайда болгондон кийин гана аныкташат, бул эрте аныктоону өзгөчө маанилүү кылат.
GluFormer алгоритми диабетти жана жүрөк ооруларын алдын ала айтат
Nature журналы жарыялаган изилдөөдө GluFormer деп аталган жасалма интеллект платформасы сунушталган. Ал 11 миңден ашуун чоң кишинин 10 миллион глюкоза өлчөөсүнө негизделип үйрөтүлгөн. Модель диабет жана жүрөк-кан тамыр ооруларынан өлүм коркунучун стандарттык HbA1c тестине караганда так аныктаган.
Изилдөө 11 жыл бою жүргүзүлүп, жыйынтыгында GluFormer модели көрсөткөн жогорку коркунучтагы топтун 66% чындап эле диабетке чалдыкканы аныкталган. Ал эми төмөн коркунучтагы топтун болгону 7%ында гана оору өнүккөн. Жүрөк оорулары боюнча жогорку коркунучтагы топто өлүм 69% түзүп, ал эми төмөн коркунучтагы топто өлүм катталган эмес.
Адистер жаңы AI моделин баалашууда
Калифорниядагы үй-бүлөлүк дарыгер бул изилдөөнүн жыйынтыктары боюнча өз пикирин билдирген.
«Бул — кандагы канттын деңгээлин анализдөөгө негизделген жасалма интеллекттин жаңы колдонмосу тууралуу кубанычтуу жаңылык, анткени ал келечектеги диабет жана жүрөк ооруларынын тобокелдигин салттуу ыкмаларга караганда так аныктайт».
Анын айтымында, буга чейин дарыгерлер HbA1c көрсөткүчтөрүн, холестеринди, салмакты жана жаш куракты эске алуу менен гана баа беришкен. Жаңы технология көбүрөөк тактык берет, бирок аны саламаттык сактоо системасына киргизүү, жабдуулардын жеткиликтүүлүгү жана баасы сыяктуу маселелер али чечиле элек.
Кан анализи жана метаболиттердин ролу
Nature Medicine журналында жарыяланган экинчи изилдөөдө айрым метаболиттер — организмдин зат алмашуусунда пайда болгон кичинекей молекулалар — диабеттин пайда болушунан бир нече жыл мурун өзгөрө баштай турганы аныкталган. Бул биомаркерлер организмдин кантты, майды жана энергияны канчалык туура иштетип жатканын көрсөтөт.
Изилдөөнүн жыйынтыгында метаболиттердин айкалышы диабеттин экинчи тибинин коркунучун баалоодо салттуу факторлорго караганда так натыйжа берери аныкталган. Мындан тышкары, окумуштуулар диета жана жашоо образы бул көрсөткүчтөргө генетикалык факторлорго караганда көбүрөөк таасир этерин белгилешкен.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, эрте менопауза диабеттин экинчи тибине кабылуу коркунучун жогорулатпайт.
