Ар бир декабрда тил изилдөөчүлөр жылдын «сөзүн» чыдамсыздык менен күтүшөт. Бул тизмелер жөн гана жаңы сөз айкаштарын эмес, коомдун маанайын жана заман тенденцияларын чагылдырат. The Conversation маалыматына караганда, 2025-жылы англис тили жасалма интеллекттин таасири астында болду, жазат InoZpress.
Алдыңкы сөздүктөрдүн тандоолору технологиянын коомдук турмушка жана тилге канчалык терең киргенин көрсөттү. «Vibe coding» жана «AI slop» сыяктуу сөздөр адам менен машинанын ортосундагы жаңы доорду, кызыгуу менен тынчсыздануунун айкалышын чагылдырат.
ИИ сөздүккө кантип кирди
Collins Dictionary 2025-жылдын сөзү катары «vibe coding» деген түшүнүктү тандады. Ал жасалма интеллект аркылуу код жазууну билдирет. Алгач бул термин адистер гана түшүнө турган нерсе көрүнгөн, бирок ушундай эле абал 2023-жылы да болгон. Ошондо Cambridge Dictionary «hallucinate» деген сөздү — жасалма интеллект туура эмес жооп жараткан абалды — жылдын сөзү деп атаган.
«Тил тез өзгөрөт, кечээ таң калыштуу сезилген нерсе бүгүн көнүмүшкө айланат», — деп айтылат материалда.
Азыр «ИИ галлюцинациясы» же «машинанын ката жообу» деген сөз айкаштары кадимки көрүнүшкө айланды. Бул технологиянын адамдын ой жүгүртүүсүнө кандайча сиңип жатканын көрсөтөт.
“AI slop” жана сапат үчүн күрөш
Macquarie Dictionary «AI slop» деген сөздү 2025-жылдын сөзү деп атады. Ал жасалма интеллект тарабынан колдонуучу сурабастан түзүлгөн, сапаты төмөн контентти түшүндүрөт. Бул терминди The Economist жана Merriam-Webster да колдоп, интернеттеги «санарип таштандылардын» өсүп жатканын белгилешти.
«Мындай материалдар көп учурда каталарга жана мааниси жок сүйлөмдөргө толгон — машинанын көзөмөлсүз жаратуусу», — деп жазылат макалада.
Бул сөздүн пайда болушу коомдо контенттин келип чыгышына сын көз менен кароонун башталышы болду. Эми колдонуучулар адам жараткан жана машина жараткан текстти айырмалоого үйрөнүп жатышат.
Жаңы неологизмдер — “glazing” жана “clanker”
Жылдык тизмелерде «glazing» (ашыкча мактоо) жана «clanker» (ИИ булагын шылдыңдоо үчүн колдонулган сөз) да орун алды. Алар адам менен жасалма интеллекттин ортосундагы мамиленин жаңы мүнөзүн чагылдырат.
«2025-жылы Cambridge Dictionary “parasocial” деген сөздүн маанисин кеңейтип, аны чат-боттор жана виртуалдык жардамчылар менен болгон байланыштарды да камтый турган кылды», — деп белгилешет адистер.
Тил технологиянын гана эмес, аны кабыл алуу маданиятынын да көрсөткүчүнө айланды. Жаңы сөздөр аркылуу коом этикалык жана социалдык өзгөрүүлөрдү талкуулай баштады.
Жылдын сөзү кантип тандалат
Жаңы сөздөрдү тандоо кокустук эмес. Бул миллиондогон тексттерди, издөө суроолорун жана социалдык медиадагы тенденцияларды талдоонун жыйынтыгы. Мисалы, Oxford University Press ай сайын 150 миллион сөз камтылган Oxford Monitor Corpus базасын колдонот.
«Биз сөздүн колдонулуш жыштыгын эле эмес, анын контекстин да изилдейбиз», — дешет изилдөөчүлөр.
Oxford Dictionary быйыл «rage bait» деген сөздү тандады — социалдык медиада колдонуучулардын ачуусун козгоо максатында жазылган контент. Бул тилдин интернет эмоцияларын да чагылдыра баштаганын көрсөтөт.
Альфа мууну жана жаңы тил агымы
Авторлор белгилегендей, жаңы сөздөрдү азыр өспүрүмдөр эмес, андан да жаш муун жаратып жатат. «Memeify» жана «67» сыяктуу сөздөр интернет маданиятынан келип чыгып, тез эле күнүмдүк сүйлөөгө кирген.
«Интернет жаңы сөздөрдүн негизги булагына айланды», — деп жазат Лимерик университетинин изилдөөчүсү Гейл Флэнаган.
Жаш муун социалдык тармактар, ИИ жана массалык маданият аркылуу тилди эркин айкалыштырып, жаңы муунга таандык динамикалык сүйлөө формасын жаратты.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, Steam жаңы функцияны ишке киргизди, эми кыргызстандыктар оюндарды арзаныраак сатып ала алышат.
