Түндүк-Батыш университетинин окумуштуулары кадимки химиотерапиялык дарынын түзүлүшүн нанотехнологиянын жардамы менен өзгөртүп, рак дарылоодо чоң жаңылык ачышты. SciTechDaily маалыматына ылайык, жаңы дары рак клеткаларын 20 000 эсе күчтүүрөөк жок кылып, эч кандай терс таасир жараткан эмес, жазат InoZpress.
Изилдөөчүлөр дарыны ДНК менен байланышкан сферикалык нуклеин кислотасынын негизинде түзүшкөн. Бул ыкма начар эрүүчү кошулманы лейкемия клеткаларын так бутага алган, ден-соолукка зыян келтирбеген дарыга айланткан. Жаныбарларда жүргүзүлгөн сыноолордо дары оору клеткаларына 12,5 эсе тез кирип, аларды 20 000 эсе натыйжалуураак жок кылган жана рак өнүгүшүн 59 эсе жайлаткан.
Структуралык наномедицинанын жаңы доору
Изилдөөнүн автору профессор Чад Миркин бул жетишкендик «структуралык наномедицина» деп аталган жаңы тармактын мүмкүнчүлүгүн көрсөтөрүн белгиледи. Бул тармакта илимпоздор дарынын курамын гана эмес, анын түзүлүшүн да атайын долбоорлошот. Учурда ушундай жети препарат клиникалык сыноодо, жана бул ыкма рак, нейродегенеративдик жана аутоиммундук ооруларды дарылоодо чоң үмүт жаратат.
Миркиндин айтымында, жаныбарлардын моделдеринде шишиктин өсүшү дээрлик толук токтотулган. Эгер бул натыйжа адамдарда да кайталанса, анда жаңы ыкма химиотерапияны натыйжалуу жана коопсуз кылып өзгөртөт.
Дарынын иштөө механизми
Изилдөөдө негиз катары 5-фторурацил деген белгилүү химиотерапиялык дары колдонулган. Ал көп учурда жүрөк айлануу, чарчоо сыяктуу терс таасирлерди жаратат, анткени ал начар эрүүчү жана дени сак клеткаларды да жабыркатат. Дарынын бир пайызына да жетпеген бөлүгү организмде эрип, иштебей калат.
Илимпоздор бул көйгөйдү чечүү үчүн дарыны ДНКнын ичине орнотулган нанотүзүлүштөр аркылуу кайра иштеп чыгышкан. Мындай сферикалык түзүлүштөр клеткалар тарабынан табигый кабыл алынат жана алардын ичине оңой кирет. Ичинде ферменттер кабыктын ичинен активдүү затты чыгарып, рак клетканы ичинен жок кылат.
Так жеткирүү жана жогорку натыйжалуулук
Эксперименттердин жүрүшүндө дары лейкемия клеткаларын дээрлик толук жок кылып, жаныбарлардын өмүрүн кыйла узарткан. Эң маанилүүсү — дени сак ткандарга зыян келтирилген эмес. Бул жаңы ыкма организмди уулантуусуз дарылоону мүмкүн кылды.
Мындай натыйжа сферикалык нуклеин кислоталарынын клеткаларды өз алдынча табуу жөндөмүнөн улам жетишилген. Алар дарылоону так рак клеткаларына жеткирип, организмди жалпы уулануу коркунучунан сактайт.
Кийинки этап — адамдарда сыноо
Азыр окумуштуулар чоңураак жаныбарларда эксперименттерди улантып, андан кийин адамдарда клиникалык сыноолорго өтүүнү пландашууда. Алар мындай ыкма келечекте химиотерапиянын так, башкарылуучу жана коопсуз формасына айланаарына ишенишет.
Изилдөө АКШнын Улуттук Рак институту жана Улуттук Диабет жана бөйрөк оорулары институту тарабынан каржыланган.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, илимпоздор каннабис колдонуу эпигенетикалык өзгөрүүлөр менен байланыштуу экенин аныктаганы.
