ScienceAlert маалыматына караганда, АКШдагы Түндүк-Батыш университетинин окумуштуулары каннабис колдонуу адамдын ДНКсынын түзүлүшүн өзгөртпөсө да, анын иштешин жөнгө салган механизмдерге таасир этиши мүмкүн экенин аныкташкан. Бул өзгөрүүлөр «эпигеном» деп аталган системада байкалат — ал организмдеги белгилүү гендерди «жандандырып» же «өчүрүп» турат, жазат InoZpress.
Илимий ишке миңден ашуун чоң кишилер катышкан. Натыйжада, каннабистин узак мөөнөттүү таасири ДНК метилденүүсүнө алып келиши мүмкүн экени белгиленген — бул гендерге кошулуп, алардын активдүүлүгүн өзгөрткөн химиялык топтордун таасири. Мындай өзгөрүүлөр убакыттын өтүшү менен топтолуп, келечек муундарга да өтүшү ыктымал.
Изилдөө кантип жүргүзүлгөн
Окумуштуулар 20 жылдан ашуун убакыт бою жүргүзүлгөн узак мөөнөттүү байкоонун маалыматтарын анализдешкен. Изилдөөгө катышуучулар 18–30 жаш курагында болуп, ар кайсы мезгилде каннабис колдонуу жыштыгы тууралуу маалымат берип, кан анализин тапшырышкан.
Бул маалыматтардын негизинде адистер ДНКнын эпигенетикалык белгилерин изилдеп, кайсы участоктордо метилденүү жүргөнүн аныкташкан. Натыйжада, каннабис колдонуу узакка созулган сайын мындай белгилер көбөйөрү далилденген.
Натыйжалар эмнени көрсөттү
Илимпоздор 132 ДНК маркерин аныкташкан, алар жакында колдонулган каннабис менен байланыштуу болсо, дагы 16сы узак мөөнөттүү колдонууга тиешелүү экени аныкталган. Кызыгы, алардын бири мурда тамеки чегүү менен байланышкан маркер менен дал келген. Бул эки заттын организмге тийгизген эпигенетикалык таасири окшош болушу мүмкүн экенин көрсөтөт.
Мындан тышкары, табылган айрым өзгөрүүлөр клетканын көбөйүү процесстери, гормоналдык жөнгө салуу, инфекциялар жана нерв системасынын бузулуштары — мисалы, шизофрения жана биполярдык бузулуу сыяктуу оорулар менен байланышкан. Бирок бул изилдөө каннабис түздөн-түз мындай өзгөрүүлөрдү жаратат дегенди билдирбейт.
Бул маалымат эмне үчүн маанилүү
Эпигенетикалык өзгөрүүлөр ДНКнын өз структурасын өзгөртпөйт, бирок гендердин «окулушуна» жана клетка тарабынан түшүндүрүлүшүнө таасир этет. Демек, жашоо образы, тамак-аш, стресстер жана зыяндуу адаттар гендердин иштешин өзгөртө алат. Каннабис да ушул жагынан өз изин калтырат.
Изилдөө каннабистеги химиялык заттардын адамдын биологиялык процесстерине тийгизген таасирин терең түшүнүүгө жардам берет. Илимпоздор бул маалыматтар каннабистин ден соолукка узак мөөнөттүү таасирин баалоого өбөлгө түзөрүн белгилешет.
Кийинки кадамдар
Изилдөөнүн авторлору бул байкоолор ар башка элдерде жана шарттарда туруктуу кайталанабы же жокпу, аны аныктоо үчүн кошумча иштерди жүргүзүү зарыл экенин белгилешет. Мындан тышкары, алар бул өзгөрүүлөрдүн жаш куракка байланыштуу оорулар менен кандай байланышы бар экенин изилдөөнү пландашууда.
Окумуштуулардын пикиринде, мындай изилдөөлөр келечекте каннабис колдонуу коркунучтарын жана анын алдын алуу ыкмаларын жакшыраак түшүнүүгө жардам берет.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, Хэллоуин линзалары көздүн көрүүсүнө олуттуу зыян келтириши мүмкүн.
