Cardiovascular Diabetology журналында жарыяланган жаңы изилдөөдө төмөн тыгыздыктагы липопротеиддердин (ТЛП) деңгээли жана экинчи типтеги диабеттин коркунучу ортосунда күтүлбөгөн байланыш табылды, ал статиндерди кабыл алуу менен байланышкан эмес, жазат InoZpress. Мурда диабеттин коркунучу көбүнчө холестеринди төмөндөтүүчү дары-дармектер менен түшүндүрүлүп келген, бирок италиялык окумуштуулардын жыйынтыктары көрсөткөндөй — статиндерди колдонбогон адамдарда да ТЛП өтө төмөн болгондо оорунун ыктымалдыгы жогорулайт.
Изилдөөчүлөр дарыгерлерге “жаман” холестерин өтө төмөн адамдардын абалына көбүрөөк көңүл бурууну сунушташат. Алардын айтымында, мындай бейтаптардын канындагы кант деңгээлин үзгүлтүксүз байкоо диабеттин пайда болуу коркунучун алдын ала аныктоого жардам берет. Бул ачылыш метаболикалык ден соолукту түшүнүүгө жаңы багыт берип, холестериндин ролуна болгон мамилени өзгөртөт.
Холестериндин төмөн деңгээли диабетке кантип таасир этет
Холестерин адамдын клеткаларынын иштеши үчүн маанилүү, бирок анын ашыкча көлөмү, айрыкча ТЛП түрүндөгүсү, жүрөк-кан тамыр ооруларынын тобокелин жогорулатат. Холестеринди азайтуу үчүн дарыгерлер көбүнчө боордо анын өндүрүшүн басаңдатуучу статиндерди жазышат. Бирок мурдагы изилдөөлөрдө бул препараттарды узак колдонуу экинчи типтеги диабеттин ыктымалдыгын көбөйтөрү аныкталган.
Жаңы илимий иш көрсөткөндөй, статинсиз эле ТЛП деңгээли өтө төмөн болгондо диабет коркунучу өзүнчө жогорулайт. Изилдөөчүлөрдүн түшүндүрмөсүнө караганда, уйку безиндеги инсулин бөлүп чыгаруучу клеткалар нормалдуу иштеши үчүн холестеринге муктаж. Ал өтө азайганда, бул клеткалардын иши начарлап, инсулинге болгон сезимталдык төмөндөйт, натыйжада организмде кант алмашуу бузулат.
Италиялык изилдөөнүн жыйынтыктары
Изилдөө Неапол шаарында жүргүзүлүп, анда 200 миңден ашуун адамдын медициналык маалыматтары талданган. Өмүр узактыгына таасир этүүчү оорулар менен ооругандарды эсепке албай, акыркы тандоого 19 жаштан 90 жашка чейинки 13 674 катышуучу киргизилген. Алардын жарымы холестерин деңгээлин көзөмөлдөө үчүн статиндерди колдонушкан.
Орточо 70 айлык байкоо учурунда 1 819 адамда (13%) экинчи типтеги диабет аныкталган. Алардын ичинен статин колдонгондордун 20% жана колдонуусуз жүргөндөрдүн болгону 6% ооруну жуктуруп алган. Бул көрсөткүчтөр статиндер коркунучту жогорулатканын, бирок негизги себеп ТЛПнын деңгээли экенин далилдейт.
Изилдөө авторлорунун пикири
Нью-Йорк шаарындагы Альберт Эйнштейн медицина колледжинин профессору жана изилдөөнүн авторлорунун бири Гаэтано Сантулли жаңы маалыматтын маанилүүлүгүн белгиледи:
«Биздин натыйжалар көрсөткөндөй, ЛПНП деңгээли өтө төмөн адамдарда убакыттын өтүшү менен экинчи типтеги диабеттин пайда болуу ыктымалдыгы жогору. Бул клиникалык практикада метаболикалык коркунучту жакшыраак түшүнүүгө жардам берет жана холестеринди көзөмөлдөө боюнча тең салмактуу көз карашты сунуштайт», — деди Сантулли.
Ал бейтаптарга статиндерди токтотпоону эскертти:
«Статиндер азыркы нускамаларга ылайык дайындалышын улантышы керек. Инфаркт менен инсульттун алдын алуу диабет коркунучунун аз өсүшүнө салыштырмалуу көбүрөөк пайда алып келет», — деп кошумчалады ал.
Дарыгерлер үчүн сунуштар
Окумуштуулар ТЛП деңгээли өтө төмөн — 84 мг/длден аз адамдардын кандагы кант деңгээлин жакындан көзөмөлдөөнү сунушташат. Так ушул топто диабет көбүрөөк кездешкени аныкталган. Ал эми холестерин жогору адамдарда оорунун ыктымалдыгы кыйла төмөн болгон.
Ошол эле учурда холестерин деңгээлин көзөмөлдөө жүрөк-кан тамыр системасын коргоонун маанилүү бөлүгү бойдон калууда. Дарыгерлер ар бир бейтаптын жашын, салмагын жана кант деңгээлин эске алуу менен дарылоо ыкмасын жеке тандоо керектигин белгилешет.
Кантип коркунучту азайтуу керек
Эксперттер холестерин өтө төмөн адамдарга кант деңгээлин тез-тез текшерип турууну жана дарыгерге үзгүлтүксүз көрүнүүнү сунушташат. Ошондой эле, туура тамактануу, туруктуу кыймыл-аракет жана тамекиден баш тартуу организмди тең салмакта кармоого жардам берет.
Азыркы учурда холестеринди көзөмөлдөөнүн башка ыкмалары да бар — эзетимиб, PCSK9 ферментинин негизиндеги препараттар жана жаңы муундагы гиполипидемияга каршы дары-дармектер. Бул каражаттар дарыгерлерге ар бир бейтап үчүн натыйжалуу жана коопсуз чечим тандап берүүгө мүмкүнчүлүк берет.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, окумуштуулар узакка созулган COVID учурунда кан үлгүсүндөгү жашыруун үлгүнү аныкташканын.
