Пенсильвания университетинин окумуштуулары кан басымын төмөндөтүү жана преэклампсияны дарылоо үчүн колдонулган гидралазин дарысы мээнин эң кооптуу шишиги — глиобластоманын өсүшүн жайлатууга жөндөмдүү экенин аныкташты. Бул тууралуу Medical News Today басылмасы кабарлады, жазат InoZpress.
Science Advances журналында жарыяланган изилдөө гидралазиндин молекулярдык деңгээлдеги иштөө механизмин ачып берди. 70 жылдан ашуун колдонулуп келген бул дарынын иштөө өзгөчөлүгү азыр гана толук түшүндүрүлдү. Эми окумуштуулар анын кан тамырларды кеңейтүүдөн тышкары, зыяндуу клеткалардын көбөйүшүн токтото аларын да далилдешти. Бул ачылыш гипертония жана рак ооруларын дарылоонун жаңы жолдорун ачууга мүмкүнчүлүк берет.
Гидралазин организмге кантип таасир этет
Гидралазин кан тамырларды кеңейтип, кан айланууну жакшырткан дары болуп саналат. Ал көбүнчө кан басымы жогору бейтаптарга жана кош бойлууларга преэклампсия оорусуна каршы колдонулат. Эгер преэклампсия убагында дарыланбаса, ал энеге жана түйүлдүккө олуттуу зыян келтириши мүмкүн.
Изилдөөчүлөр дарынын организмдеги таасирин толук түшүнүү үчүн HYZyne деп аталган өзгөчө форма түзүшкөн. Бул дарынын молекуласы кайсы белоктор менен байланышарын аныктоого жардам берген. Натыйжада, ADO (2-аминоэтантиолдиоксигеназа) деген фермент башкы ролду ойноору аныкталган. Дал ушул фермент кан тамырлардын кеңейүүсүн жөнгө салып, кан басымын көзөмөлдөйт.
Эски дарынын жаңы мүмкүнчүлүктөрү
ADO ферменти бөгөлгөндө кан тамырлар бошоңдоп, басым төмөндөйт. Бирок окумуштуулар гидралазин бул процессти токтотуу менен мээ шишигинин өсүшүнө да тоскоол болорун аныкташкан. Глиобластома — эң коркунучтуу мээ рагынын түрү, анын диагнозу коюлган бейтаптардын жашоо мөөнөтү орто эсеп менен 12–18 ай гана түзөт, ал эми беш жылдык жашоо деңгээли 5%дан ашпайт.
Эксперименттер көрсөткөндөй, гидралазин менен иштетилген рак клеткалары «сенесценция» абалына өткөн — башкача айтканда, клеткалар бөлүнүүнү токтотуп, «уйку абалына» кирген. Бул алардын толук өлүшүнө алып келбесе да, өсүшүн олуттуу түрдө жайлатат. Бир эле дозадан кийин клеткалар бир нече күн бою токтоп турган.
Окумуштуулар жана дарыгерлер изилдөөгө баа беришти
Калифорниядагы нейрохирург доктор Валаван Сивакумар бул ачылышты «илимдеги мыкты иш» деп атады.
«Авторлор гидралазиндин молекулярдык деңгээлде кантип иштээрин түшүндүрүп, мээ шишигине каршы жаңы ыкманы ачышты», — деди ал.
Вирджиния университетинин дарыгери Николас Клайбер да маалыматтарды «илимий жактан негиздүү» деп баалаганы менен, клиникалык колдонуу үчүн дагы кошумча изилдөөлөр талап кылынарын белгиледи. Анын айтымында, глиобластоманы толугу менен көзөмөлдөө үчүн үзгүлтүксүз дарылоо зарыл, анткени шишик клеткалары тез мутацияланып, каршылык пайда кылышы мүмкүн.
Келечектеги онкологиялык терапия үчүн үмүт
Изилдөөнүн жыйынтыктары азырынча лабораториялык деңгээлде гана далилденгенине карабастан, бул ачылыш мээ рагын дарылоонун жаңы жана жеткиликтүү ыкмаларына жол ачууда. Гидралазин арзан, дүйнө жүзү боюнча кеңири колдонулган жана коопсуз дары болгондуктан, онкология үчүн өтө келечектүү каражат болуп эсептелет.
Окумуштуулар гидралазинди башка препараттар менен айкалыштырып колдонуу натыйжаны күчөтүп, жаңы дарылоо протоколдорун түзүүгө өбөлгө болорун белгилешүүдө. Келечекте ADO ферментин бөгөөчү дары каражаттары ракка каршы жаңы муундагы дарылардын негизин түзүшү мүмкүн.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, илимпоздор ички жашыруун май мээнин картайышын тездетерин жана акылдын иштешине таасир этерин аныкташты.
