Күн сайын аспирин ичүү тукум куума жакындыгы жок адамдарда колоректалдык рактын өнүгүү коркунучун азайтпайт. Мындай жыйынтыкка Сычуань университетинин Батыш Кытай ооруканасынын изилдөөчүлөрү келип, системалуу обзорду Cochrane Database of Systematic Reviews журналында жарыялашкан, жазат InoZpress.
Колоректалдык рак дүйнөдө эң кеңири таралган онкологиялык оорулардын үчүнчү орунунда турат. Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун маалыматына ылайык, 2022-жылы 1,9 миллионго жакын жаңы учур катталып, 900 миңден ашуун адам каза болгон.
Жыйынтыктар эмнеге негизделди
Авторлор 125 миңге жакын адам катышкан 10 рандомизацияланган көзөмөлдүү изилдөөнү талдашкан. Катышуучулардын орточо жашы 53төн 71 жашка чейин болгон.
Ар кандай дозалар колдонулган:
- суткасына 75–100 мг аспирин,
- айрым изилдөөлөрдө 500 мг чейин,
- же плацебо.
Байкоо мөөнөтү 5 жылдан 15 жылдан ашык убакытка чейин созулган.
Талдоо төмөнкүлөрдү көрсөттү:
- 5–15 жыл ичинде аспирин ичеги рагынын же аденоманын пайда болуу жыштыгына дээрлик таасир этпейт,
- 5–10 жыл аралыгында колоректалдык рактан өлүмдүн өсүшү мүмкүн,
- 15 жылдан кийин мүмкүн болгон эффект так эмес бойдон калууда.
Илимпоздор препарат буга чейин бар, бирок аныкталбаган шишиктердин өсүшүн тездетиши мүмкүн деп божомолдошот.
Изилдөөчүлөрдүн позициясы
Обзордун авторлорунун бири Бо Чжан EurekAlert платформасында жарыяланган билдирүүдө мындай деди:
«Илимпоз катары биз далилдерге таянышыбыз керек. Биздин кылдат анализ “ракты алдын алуу үчүн аспирин” темасы жөн гана “ооба” же “жок” деген жоопко батпасын көрсөттү. Азыркы далилдер ичеги рагын алдын алуу үчүн аспиринди жалпы сунуш кылууга негиз бербейт».
Соавтор Дань Цао жекече мамиленин маанисин белгиледи:
«Калк арасында аспиринди кеңири колдонуу далилдер менен тастыкталбайт. Профилактиканын келечеги — жеке коркунуч факторлорун эске алган так ыкмада».
Аспирин ичүүнүн тобокелдиктери
Оор терс таасирлер сейрек кездешкени менен, изилдөө төмөнкүлөрдү тастыктады:
- баш сөөгүнөн тышкаркы кан кетүүлөрдүн жогорулашы,
- геморрагиялык инсульт коркунучунун өсүшү,
- жогорку дозаларда татаалдашуулардын көбөйүшү.
Мүмкүн болгон профилактикалык таасир, эгер бар болсо, он жылдан кийин гана билиниши ыктымал, ал эми кан кетүү коркунучу дароо башталат.
Ичеги рагынын коркунучун кантип азайтуу керек
Cancer Research UK адистери далилденген алдын алуу чараларына көңүл бурууну сунуштайт:
- тамекиден баш тартуу,
- жашылча, жемиш жана дан азыктары басымдуу рацион,
- кызыл жана кайра иштетилген этти чектөө,
- дене салмагын көзөмөлдөө,
- алкоголду ченем менен колдонуу,
- туруктуу физикалык активдүүлүк,
- скрининг программаларына катышуу.
Эске салсак, Австралияда алкоголду азайтуунун натыйжалуу ыкмасы аныкталды.
