Дүйнөдө миопия учурлары тездик менен көбөйүүдө жана жаңы изилдөө имарат ичинде узак убакыт «жакындан иштөө» адаты менен жарыктын деңгээлинин ролун көрсөтөт. Бул тууралуу ScienceAlert кабарлады, анда Нью-Йорк мамлекеттик университетинин Оптометрия колледжинин окумуштууларынын жыйынтыктары жарыяланган, жазат InoZpress.
Ыктыярчылар катышкан эксперимент эмнени көрсөттү
Изилдөөгө 34 адам катышкан: 21и миопия менен жана 13ү нормалдуу көрүү менен. Катышуучуларга ар кандай жарыктык жана контрасттагы квадрат бутачалар кезектешип көрсөтүлүп, бир көз менен фокус жасоодо көздүн реакциясы катталган.
Команда үч негизги механизмди талдаган:
- аккомодация — көздүн фокусту жөндөө жөндөмү;
- конвергенция — жакын объектке караганда көздөрдүн ичкери бурулушу;
- каректин кичирейиши.
Өзгөчө көңүл жарык жана караңгылыкты иштетүүгө жооп берген торчонун ON жана OFF жолдоруна бурулган. Буга чейин ON жолу алсырашын миопия менен байланыштырышкан, бирок механизм так түшүндүрүлгөн эмес.
Контраст жарыктыкка караганда маанилүүрөөк болду
Негизги жыйынтыктардын бири — контраст деңгээли көздөрдүн ичкери бурулушуна жана каректин кичирейишине жарыктыкка караганда көбүрөөк таасир этери аныкталды. Миопиясы бар адамдарда көздөр фокустоого чейин эле көбүрөөк ичкери бурулуп, каректер күчтүүрөөк кичирейет.
Окумуштуулардын пикиринде, бул торчого түшкөн жарыктын стимуляциясын азайтып, айлампа жаратышы мүмкүн: сүрөттүн тактыгына артыкчылык берилет, бирок торчого жеткен жарык азаят жана бул абалды начарлатышы ыктымал.
Имарат ичинде, жарык кыйла алсызыраак болгон шартта, бул эффект күчөшү мүмкүн.
Визуалдык нейробиолог Хосе-Мануэль Алонсо түшүндүрдү:
«Миопия дүйнө жүзүндө дээрлик эпидемиялык деңгээлге жетти, бирок биз анын себептерин толук түшүнө элекпиз. Биздин жыйынтыктар узак убакыт жакындан иштөөдө — айрыкча имарат ичинде — торчого жеткен жарыктын көлөмү негизги фактор болушу мүмкүн экенин көрсөтөт».
Оптометрия боюнча докторант Уруша Махарджан кошумчалады:
«Жаркын сырттагы жарыкта карек көздү коргоо үчүн кичирейет, бирок жетиштүү жарык торчого баары бир жетет. Адам имарат ичинде телефонго, планшетке же китепке жакындан караганда, карек сүрөттү тактоо үчүн да кичирейет. Алсызыраак жарыкта бул торчонун жарыктануусун олуттуу азайтышы мүмкүн».
Бул эмне үчүн маанилүү
Миопия көз алмасы узарып, сүрөт торчого так түшпөгөндө өнүгөт. Генетикалык жакындык менен катар, окумуштуулар жарык шарттары жана көрүү жүктөмүнүн таасирин да карашууда.
Изилдөөчүлөр өтө күчтүү коррекциялоочу линзалар да жарыктын киришин азайтып, абалга таасир этиши мүмкүн деп болжолдошот.
Алардын баамында, 2050-жылга карата жаштардын дээрлик 40 пайызы миопияга туш болушу мүмкүн. Иш Cell Reports журналында жарыяланган.
Авторлор катышуучулардын саны аз болгонун жана байкоолор узак мөөнөттүү салыштыруусуз жүргүзүлгөнүн белгилешет. Ошентсе да бул гипотеза алдын алуу боюнча жаңы багыт берет.
Биз буга чейин кореялык окумуштуулар чач түшүүгө каршы ийкемдүү жарык терапиясын түзүштү.
