Уникалдуу гендер улгайган куракта да эстутумду жана аң-сезимди сактоого жардам берет, деменция менен Альцгеймер илдетинин коркунучун азайтат.
ScienceAlert маалымдагандай, 18 миңден ашык адам катышкан изилдөөнүн жыйынтыгында, эстутуму жана акылы жаш бойдон калган «суперайджерлерде» кеминде эки генетикалык артыкчылык бар экени аныкталды. Алар Альцгеймер оорусуна алып келүүчү гени аз кездешет, ал эми коргоочу вариантын — тескерисинче, көбүрөөк алып жүрүшөт, жазат InoZpress.
Вандербильт университетинин окумуштууларынын айтымында, узак жашоо жана акылдын сергектиги бир гана жашоо образына эмес, мураска да байланыштуу. Генетикалык туруктуулук карылыктын эң олуттуу көйгөйү болгон эс тутумунун начарлашын алдын ала алат.
Суперайджерлердин генетикалык өзгөчөлүгү
Нейропсихолог Лесли Гейнор белгилегендей, 80 жаштан ашып, деменция диагнозу коюлбаган ар бир адам өзгөчө узак жашоону көрсөтөт, бирок суперайджерлер мээни коргоочу сейрек гендик топтомго ээ.
Бардык карылар өзгөчө, бирок суперайджерлер мээнин бузулушуна каршы турган гендердин өзгөчө айкалышына ээ.
Бул APOE генинин эки вариантына байланыштуу: ε4 — Альцгеймердин тобокелдигин жогорулатат, ε2 — тескерисинче, аны төмөндөтөт. Изилдөө көрсөткөндөй, суперайджерлер ε4тү азыраак, ал эми ε2ни көбүрөөк алып жүрүшөт.
Изилдөөнүн жүрүшү
Изилдөө сегиз ири америкалык долбоордун маалыматтарынын негизинде жүргүзүлгөн. Алардын катышуучуларынын эстутуму, көңүл буруу жөндөмү, тил жана мейкиндикти кабыл алуу жөндөмү бааланган. Жалпысы 18 080 адам катышкан, анын ичинен 1 623 — суперайджерлер, 8 829 — Альцгеймер менен ооругандар жана 7 628 — когнитивдик жактан дени сак адамдар болгон.
Натыйжада суперайджерлерде ε4 варианты 68% аз, ал эми ε2 варианты 103% көп кездешери аныкталды.
Бул маалыматтар айрым адамдардын акыл сергектиги жана эстутуму кокустук эмес экенин далилдейт. Алардын генетикалык өзгөчөлүгү мээнин карылыкка каршы турушун камсыздайт.
Бул ачылыш эмне үчүн маанилүү
Окумуштуулар генетикалык туруктуулукту изилдөө мээ ооруларын алдын алуунун жана дарылоонун жаңы жолдорун ачарын белгилешет. Гейнор суперайджер феномени Альцгеймерди изилдөөнүн келечектеги багыты болуп каларын айтты.
- суперайджерлердин гени уникалдуу айкалышта кездешет;
- APOE-ε2 варианты мээни бузулуудан коргойт;
- бул ачылыштар жаңы диагноздоо ыкмаларын иштеп чыгууга жардам берет.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, ачкачылык диетасы калорияны чектөө Крон оорусуна кантип жардам берерин.
