Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров «Кабар» агенттигине берген маегинде жарандарга кайрылуусунда айткан «дагы бир аз чыдаңыздар» деген сөзүнүн маанисин түшүндүрүп берди. Бул фраза Кара-Көл ГЭСинин ачылышында айтылып, коомчулукта чоң талкуу жараткан. Көпчүлүк муну мурдагы убадалардын кайталанышы катары баалашкан. Президент бул сөз кайсы контекстте айтылганын жана учурда кандай иштер жүрүп жатканын түшүндүрүп берди, жазат InoZpress.
Президенттин айтымында, бул кайрылуу жалпы убадаларга эмес, энергетика тармагындагы реформаларга байланыштуу болгон. Ал эскерткендей, «аз гана күтө туруңуздар» деген сөздү алгач 2020-жылы Нарын облусунун тургундары менен жолугушууда айткан. Ошол учурда өлкөдө электр энергиясын колдонууга 700 кВт·с лимити киргизилген болчу. Эл бул чектөөнү алып салууну суранган, анткени ашыкча сарпталган электр үчүн төлөм жогору болгон. 2021-жылдын жазында убада аткарылып, оор климаттык шартта жашаган 190 миң үй-бүлө үчүн бирдиктүү жеңилдетилген тариф киргизилген — 1 сом киловатт-саатына чектөөсүз.
Тарифтер кантип өзгөрдү жана эмне үчүн
Жаңы тариф 2021-жылы киргизилгенден кийин электр энергиясынын баасы акырындык менен — жылына 5–10 тыйынга өсө баштаган. Азыркы учурда ал 1 сом 37 тыйын болуп эсептелет. Мындан тышкары, керектөө көлөмүнө чектөө коюлган эмес.
Мамлекеттик колдоого муктаж болгон жана «уй булого комок» жөлөк пулун алган жарандар үчүн өзүнчө тариф каралган — 700 кВт·с чейин колдонууда киловатт-саатына 50 тыйын. Жапаровдун айтымында, бул чаралар аз камсыз болгон үй-бүлөлөрдү колдоо жана ар бир жаран үчүн электр энергиясынын жеткиликтүүлүгүн камсыздоо максатын көздөйт.
Коомдук реакция жана президенттин позициясы
Президенттин сөзүнөн кийин көпчүлүк жарандар өзгөрүүлөрдүн чыныгы натыйжасын байкай албай жатканын билдиришти. Жапаров муну менен макул болбой, реформалардын жыйынтыгы көрүнүп жатканын айтты. Анын маалыматы боюнча, энергетика тармагындагы карыз көлөмү акыркы жылдары беш эсе кыскарган, ал эми ишканалар инфраструктурасын жаңылоодо.
Мамлекет башчысы реформалар убакыт жана ири каражат талап кыларын белгиледи. Ал өкмөт кырдаалды турукташтыруу жана кыш мезгилинде электр жарыгын үзгүлтүксүз жеткирүү боюнча бардык аракеттерди көрүп жатканын кошумчалады.
Энергетикалык долбоорлор жана келечек
Садыр Жапаров өлкөдө ири энергетикалык долбоорлор улантылып жатканын эске салды. Алардын арасында Токтогул жана Кара-Көл ГЭСтерин модернизациялоо, чакан гидроэлектр станцияларын куруу жана жаңылануучу энергия булактарын колдонуу боюнча долбоорлор бар.
Өкмөттүн пландарына ылайык, 2028-жылга чейин Кыргызстан электр энергиясына болгон ички муктаждыгын толук камсыздай алат. Бул үчүн заманбап технологиялар киргизилип, электр тармактарынын натыйжалуулугу жогорулатылууда жана техникалык жоготуулар азайууда.
Социалдык колдоо жана узак мөөнөттүү максаттар
Президент энергетика реформасы калктын кызыкчылыгын коргоосуз мүмкүн эместигин белгиледи. Өкмөт тарифтерди субсидиялоо программаларын өнүктүрүүдө жана энергияны үнөмдөө багытында инвестиция салууда. Айрыкча катаал климаттык шарттагы аймактарда электр энергиясы жарык менен катар жылытуу үчүн да колдонулат.
Жапаров азыркы кыйынчылыктар убактылуу экенин, ал эми элдин чыдамкайлыгы өлкөнүн туруктуу келечегинин негизи болорун айтты. Ал кыргызстандыктарды түшүнүү менен колдоого чакырып, өзгөрүүлөрдүн биринчи жыйынтыктары байкалып жатканын белгиледи.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, Кыргызстан Россиядагы студенттик квоталарды көбөйтүүнү каалайт.
