Испаниялык нейробиологдор миндал сымал денеде жайгашкан бир нече нейрондун активдүүлүгүн жөнгө салуу аркылуу тынчсыздануу сезимин басаңдатууга мүмкүн экенин аныкташты. Бул тууралуу iScience журналында жарыяланган жаңылыктан маалымдалат, жазат InoZpress. Изилдөөдө GRIK4 генине таасир этүү менен чычкандардагы тынчсыздануу, депрессия жана социалдык көйгөйлөр толук жоголгону көрсөтүлгөн.
Адистер белгилегендей, гендин ашыкча иштеши GluK4 аттуу белоктун көбөйүшүнө алып келет. Анын таасиринен жаныбарлар ачык мейкиндиктен качып, социалдык карым-катнаштан оолактап, депрессияга окшош жүрүм-турум көрсөтүшкөн. Генетикалык оңдоо жүргүзүлгөндөн кийин бул белгилер толугу менен жоголуп, чычкандар кадимки жүрүм-турумуна кайтышкан.
GRIK4 гени эмнеге жооп берет?
GRIK4 — нейрондордун бири-бирине сигнал берүүсүндө маанилүү ролго ээ ген. Ал ашыкча активдүү болгондо GluK4 белогу көп бөлүнүп, тынчсыздануу менен байланышкан жүрүм-турум пайда болот. Мындай учурда чычкандар жаңы буюмдарды таанууда кыйналып, социалдык чөйрөдөн качып, эмоционалдык туруксуздук көрсөтүшкөн.
Изилдөөчүлөр генди так жана коопсуз кесүүчү биотехнологиялык ыкманы колдонуп, анын ашыкча көчүрмөлөрүн жок кылууга жетишкен. Натыйжада GluK4 деңгээли төмөндөп, тынчсыздануу белгилери жоголгон. Бул ыкманын натыйжалуулугу жогорку тактык менен тастыкталган.
Миндал сымал денедеги өзгөчө нейрондор
Илимпоздор айрыкча миндал сымал дененин базолатералдык бөлүгүндөгү нейрондорго көңүл бурушкан. Дал ушул участокто табылган белгилүү бир нейрондор тынчсыздануунун негизги себепкери экени аныкталган. Алардын активдүүлүгүн нормалдаштырганда чычкандар кайрадан тынч жана социалдык жактан активдүү боло баштаган.
Мындан тышкары, бир гана ушул нейрондордун дисбаланстары тынчсыздануунун пайда болушуна жетиштүү экени белгилүү болду. Бул нерв системасындагы майда өзгөрүүлөр да жүрүм-турумга олуттуу таасир тийгизерин айгинелейт.
Натыйжа табигый тынчсыздануусу бар чычкандарда да кайталанды
Изилдөө тобу мындай ыкманы генетикалык модификациясы жок, тубаса тынчсызданууга жакын чычкандарда да колдонушкан. Натыйжа окшош болду: жандыктар социалдык жактан ачылып, ачык мейкиндиктен качпай, кадимки жүрүм-турум көрсөтө баштаган.
Изилдөө азырынча адамдарга колдонулган жок, бирок чычкандар психикалык оорулардын биологиялык механизмдерин үйрөнүүдө ишенимдүү модель болуп саналат. Ошондуктан бул ыкма жакынкы келечекте адамдардагы тынчсызданууну дарылоонун так жана натыйжалуу жолу болуп калышы мүмкүн деген божомол бар.
Тынчсызданууну дарылоодо жаңы мүмкүнчүлүктөр
Нейробиологдор белгилегендей, мээнин белгилүү бир жерлерин гана багыттап дарылоо классикалык дары-дармектерге караганда так жана локалдык натыйжа берет. Бул тынчсыздануунун негизги себептерине таасир этүүгө шарт түзөт. Ошентсе да, чычкандарда буюмдарды таануу жөндөмү толук калыбына келбегени мээнин башка бөлүктөрү да процесске катышарын көрсөтөт.
Мындай татаал механизмдерди түшүнүү келечектеги терапиялык ыкмаларды иштеп чыгууга жол ачат. Нерв системасындагы тармактарды так түрдө жөнгө салуу тынчсызданууну дарылоодо жаңы мүмкүнчүлүк болуп калышы мүмкүн.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, күндөн күнгө бир чөйчөк кофе ичүү фибрилляция коркунучун азайтарын.
