Курак чоңойгон сайын акылдын иштөө ылдамдыгы төмөндөй баштайт, бирок окумуштуулар бул процессти жайлатууга болот дешет. Алардын айтымында, мээни активдүү абалда кармоо үчүн күн сайын эс тутумду жана көңүл топтоону машыктыруу маанилүү. Бул тууралуу ScienceAlert жарыялады, жазат InoZpress.
Эксперттер белгилегендей, мээнин ишин чың бойдон сактоо үчүн интеллектуалдык көнүгүүлөрдөн тышкары, физикалык активдүүлүк, туура уйку жана пайдалуу тамактануу да чоң роль ойнойт. Бул факторлор кан айланууну жакшыртып, нейрондордун ортосундагы байланыштарды бекемдейт жана курактык оорулардын, анын ичинде деменциянын, коркунучун азайтат.
Мээ эмне үчүн дайыма машыгууну талап кылат
Нейробиологдор мээни булчуңга салыштырышат — эгер аны үзгүлтүксүз иштетпесе, ал алсыздана баштайт. Тапшырмаларды чечүү, жаңы тилдерди үйрөнүү жана жаңы көндүмдөрдү өздөштүрүү нейрондорду активдештирип, акылдын иштөө мүмкүнчүлүгүн кеңейтет.
Кембридж университетинин окумуштуулары жүргүзгөн изилдөөлөр көрсөткөндөй, билим алуу процесси мээде жаңы нейрондук байланыштарды түзүүгө өбөлгө түзөт. Бул деген сөз, адам жаш курагына карабай мээсин «жашартууга» жөндөмдүү, эгерде ал интеллектуалдык жана эмоционалдык жактан өнүгүүнү улантса.
Жашоо образынын мээ ден соолугуна тийгизген таасири
Мээнин ишин сактап калууда тамактануу маанилүү орунда турат. Адистер омега-3 май кислоталарына, антиоксиданттарга жана В тобундагы витаминдерге бай азыктарды колдонууну сунуштайт. Бул элементтер нейрондорду эркин радикалдардын таасиринен коргоп, эс тутумду чыңдайт.
Мындан тышкары, орточо физикалык активдүүлүк — мисалы, күнүнө 30 мүнөт тез басуу же сүзүү — мээге кан агымын жакшыртат жана нерв клеткаларын картаюудан сактай турган гормондордун иштелип чыгышына өбөлгө түзөт.
Социалдык байланыштардын жана уйкунун мааниси
Психологдор белгилешкендей, коомдук байланыштар когнитивдик функцияларды сактап калууда өтө маанилүү. Достор менен баарлашуу жана коомдук иш-чараларга катышуу мээнин эмоция жана сүйлөө борборлорун активдештирет. Бул жалгыздык сезимин азайтып, акылдын курчтугун узак убакытка кармап турууга жардам берет.
Туура уйку да маанилүү. Түнү жетиштүү эс албаган учурда мээде уулуу белоктор топтолот, бул картаюу процессин тездетет. Толук кандуу уйку эс тутумду калыбына келтирип, көңүл топтоо жөндөмүн жакшыртат.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, миллиондогон адамдар дүйнөдө жыт сезүү жөндөмүн жоготуп жатканы тууралуу.
