Жаңы илимий изилдөө көрсөткөндөй, салмакты азайтуу үчүн колдонулган GLP-1 рецепторлоруна негизделген дары-дармектер семирүү менен байланышкан рак ооруларынын тобокелдигине олуттуу таасир этпейт. Иш Annals of Internal Medicine журналында жарыяланды, жазат InoZpress.
Адистердин эсептөөлөрүнө ылайык, 2022-жылы дүйнөдө 890 миллионго жакын бойго жеткен адам семирүүдөн жапа чеккен. Белгилүү болгондой, ашыкча салмак жүрөк-кан тамыр ооруларынын, кант диабетинин жана бир катар онкологиялык оорулардын пайда болуу ыктымалдыгын жогорулатат. Бирок алынган жаңы маалыматтар GLP-1 дары-дармектери, мисалы Wegovy жана Zepbound, мындай тобокелдиктерге олуттуу таасир бербей турганын көрсөттү.
Изилдөөнүн жүрүшү
Илимпоздор 94 миңден ашык катышуучуну камтыган 48 клиникалык сыноонун жыйынтыктарын талдап чыгышты. Бул изилдөөлөр кант диабети, ашыкча салмак жана семирүү менен ооруган адамдарга GLP-1 дарыларынын таасирин изилдөөгө багытталган.
«GLP-1 рецепторлорунун агонисттери азыр дүйнө жүзү боюнча миллиондогон адамдар тарабынан колдонулат, бирок алардын ракка узак мөөнөттүү таасири белгисиз бойдон калууда», — деди Гарвард медициналык мектебинин өкүлү доктор Чо-Хан Чианг.
Изилдөөчүлөр семирүү менен байланышкан шишиктерге өзгөчө көңүл бурушкан, анткени бул оорулар өнөкөт сезгенүү жана метаболизмдин бузулушу менен тыгыз байланышта.
Натыйжалар
Анализ көрсөткөндөй, GLP-1 дарылары калкан безинин, уйку безинин, бөйрөктүн жана эмчек безинин рагына алып келүү тобокелдигин жогорулатпайт.
«Бул табылгалар GLP-1 дары-дармектери менен рак ооруларынын ортосундагы байланыш тууралуу узак жылдык тынчсызданууларды жокко чыгарат», — деди Чианг.
Ошол эле учурда, адистер байкоо мөөнөтү салыштырмалуу кыска болгонун — болгону 1–2 жыл — эскертишет. Демек, рак көп жылдар ичинде өнүгөрүн эске алганда, узак мөөнөттүү таасирди аныктоо үчүн кошумча изилдөөлөр талап кылынат.
Башка рак түрлөрү боюнча белгисиздик
Айрым оорулар — мисалы, жоон ичеги, кызыл өңгөч, боор жана ашказан рагы — боюнча далилдер жетишсиз болуп чыкты.
«Бул категориялардагы учурлардын саны өтө аз болгондуктан, так жыйынтык чыгаруу азырынча мүмкүн эмес», — деп айтылат отчетто.
Ошондуктан, окумуштуулар мындан аркы байкоолорду жана узак мөөнөттүү маалымат топтоону улантуу зарылдыгын белгилешет.
GLP-1 коргоочу роль ойнойбу?
Кээ бир изилдөөчүлөр GLP-1 препараттары узак мөөнөттүү колдонууда айрым рак түрлөрүнүн пайда болуу коркунучун азайтышы мүмкүн деп болжолдошот.
«GLP-1 салмакты туруктуу азайтып, метаболизмди жакшыртат, бул рак ооруларынын өнүгүү мүмкүнчүлүгүн төмөндөтүшү мүмкүн», — деп белгиледи Чианг.
Бирок азырынча рандомизацияланган изилдөөлөр бул гипотезаны тастыктаган жок. Реалдуу жашоо мисалдарында айрым оң натыйжалар байкалганы менен, илимий негиздүүлүк үчүн убакыт жана кошумча далилдер керек.
Эксперттердин пикири
Калифорниядагы онколог-хирург Антон Бильчик бул жыйынтыктарды этияттык менен кабыл алуу керектигин белгилейт.
«Бул сыноолордо рак негизги изилдөө багыты болгон эмес, мындан улам алынган маалыматтарды чечмелөөдө чектөөлөр бар», — деди ал.
Медициналык хирург Мир Али да узак мөөнөттүү байкоолор жана салмак жоготуунун даражасынын рак коркунучуна тийгизген таасири боюнча кошумча иликтөөлөр зарыл экенин белгиледи.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, илимпоздор кофенин аялдардын сөөктөрүнө тийгизген таасирин изилдешкен.
