Көпчүлүк түштөр ойгонгондон кийин дароо эс-тутумдан өчөт, бирок айрымдарын эч качан унутуу мүмкүн эмес. Бул тууралуу Psychology Today жазат. Окумуштуулар муну мээнин тез уйку фазасындагы өзгөчө иштөөсү жана түштөгү күчтүү эмоциялар менен түшүндүрүшөт, жазат InoZpress.
Изилдөөчүлөрдүн айтымында, түштөрдү эстөө жөндөмү лимбикалык система менен байланышкан — ал адамдын сезимдери жана ички тажрыйбалары үчүн жооп берет. Ошондуктан коркунуч, кубаныч же кусалык сыяктуу күчтүү эмоция коштолгон түштөр мээде терең из калтырып, унутулгус болуп калат.
Эмоциялар түштүн эс-тутумундагы ролу
Түш күчтүү сезимдерди жаратканда, мээ аны чыныгы окуядай кабылдайт. Бул узак мөөнөттүү эс тутум системасын активдештирип, түштү эсинде сактайт. Өзгөчө бул көрүнүш коркунучтуу же стресс менен байланышкан түштөрдө байкалат.
Психологдор бул көрүнүштү «көчүрүү эффекти» деп аташат — адамдын түш учурундагы сезимдери жана реакциялары ойгонгондон кийин да сакталат. Адам тердеп, жүрөгү катуу согуп же коркунуч сезимин уланткандай ойгонот. Мындай абал түштү терең эстеп калууга түрткү берет.
Уйкунун биологиясы жана мээнин иштеши
REM фазасында элестетүү, эмоция жана ички образдар үчүн жооптуу мээ бөлүктөрү активдүү иштейт, ал эми логикалык ой жүгүртүү үчүн жооптуу бөлүктөр пассивдүү абалда калат. Мындай айкалыш түштөрдү бир эле учурда даана жана иррационалдуу кылат.
Окумуштуулар түштөр адамдын мээсин машыктыруучу процесс болушу мүмкүн деп эсептешет. Алар аркылуу адам өзүнүн эмоциялык реакцияларын кайрадан иштетип, стресске туруктуулукту чыңдайт.
Эмне үчүн айрым түштөр эстен чыгып, башкалары сакталып калат
Бардык түштөр бирдей мааниге ээ эмес. Алсыз сезимдер менен коштолгон түштөр тез эле унутулат. Ал эми жаркын образдар же кайталануучу түштөр узак убакытка сакталат жана реалдуу окуядай кабылданат.
Мындан тышкары, адамдын ойгонуу учуру чоң роль ойнойт. Эгер адам REM фазасынан кийин ойгонсо, түшүн жакшы эстейт, ал эми башка фазаларда ойгонуу — түштүн толугу менен өчүшүнө алып келет.
Түштөр аң-сезим алдындагы дүйнөнүн күзгүсү
Психологдор айрым унутулгус түштөрдү жашыруун сезимдердин чагылуусу катары түшүндүрүшөт. Символдор жана образдар аркылуу мээ адам аңдабай жаткан маселелерди көтөрүп чыгат. Мындай түштөр ички диалог же эмоциялык бошоңдоо катары кызмат кылышы мүмкүн.
Башка илимпоздор болсо көпчүлүк түштөрдү унутуу — мээнин коргонуу функциясы деп эсептешет. Ал адамдын психологиялык тең салмактуулугун сактоо үчүн маанисиз маалыматты чыпкалап, керектүү гана тажрыйбаны калтырат.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, жаңы жылда психологиялык жыргалчылыкты кантип сактоо керектиги тууралуу адистердин кеңештери.
