Жазуучу жана ишкер Майк Келли жаңы экономиканын шарттарында айлык акынын салттуу модели өз маанисин жоготуп жатканын билдирди. Ал өзүнүн The Paycheck Era Is Dying аттуу макаласында эмнеге ай сайынгы туруктуу төлөм системасы санарип доорунун чындыгына дал келбей калганын талдап жазган, жазат InoZpress.
Автордун айтымында, жаш муун иштөөдө туруктуулукту мындан ары айлык менен эмес, эркиндик жана өзүн-өзү өнүктүрүү мүмкүнчүлүгү менен байланыштырууда. Эми эмгектин баалуулугу белгиленген акча өлчөмү менен эмес, адамдын канчалык деңгээлде өзүн ишке ашыра алары менен аныкталат. Бул өзгөрүүнүн башкы кыймылдаткычы болуп санарип технологиялар, алыстан иштөө жана өз алдынча иш алып баруунун жаңы формалары саналат.
Салттуу эмгек акынын мааниси эмне үчүн жоголууда
Айлык — бул индустриалдык доордун туундусу, анда адам убактысын акчага алмаштырчу. Бирок автоматташуу жана санариптик экономика өнүккөн сайын мындай мамиле өз актуалдуулугун жоготууда. Азыр адамдар өз баасын акча менен эмес, жараткан наркы менен аныктап калышты.
Компаниялар да акырындап бул системадан баш тартып, жыйынтык үчүн төлөм моделине өтүп жатышат. Бул эмгек рыногун динамикалуу кылып, ошол эле учурда белгисиздикти жогорулатууда. Эми кызматкерлер өз кирешесин башкарууну жана ишкерче ой жүгүртүүнү үйрөнүшү керек.
Фриланс жана долбоордук топтордун өсүшү
Акыркы жылдары көз карандысыз иштегендердин саны тез көбөйүүдө. Аналитиктердин маалыматына караганда, АКШ жана Европадагы адистердин 40 пайыздан ашыгы азыр фриланс же убактылуу келишим менен иштешет. Бул тенденция дүйнөнүн башка өлкөлөрүндө да күч алып, айрыкча жаштар арасында популярдуу болууда.
Мындай модель адамдарга өз долбоорлорун, графигин жана кардарларын тандоого мүмкүнчүлүк берет. Натыйжада алар каржылык көз карандысыздык менен бирге чыгармачылык эркиндикке да ээ болушат. Бирок бул форматтын терс жагы — социалдык коргоонун жоктугу жана келечекти өз алдынча пландаштыруунун зарылдыгы.
Жаңы сыйлык формалары жана санариптик капитал
Көптөгөн заманбап компаниялар классикалык төлөмдөргө альтернатива сунуштап жатышат. Эми кызматкерлерге компаниядагы үлүш, акцияга болгон опцион же криптовалюта түрүндө сый акы берүү практикасы кеңейүүдө. Бул ыкма кызматкерлердин мотивациясын күчөтүп, жоопкерчиликти арттырат, бирок финансы боюнча сабаттуулукту талап кылат.
Санариптик токендер, активдүүлүк үчүн бонус жана долбоорго катышуу үчүн сыйлык — мунун баары «катышуу экономикасын» түзүүдө. Бул жерде киреше офистеги саат менен эмес, жалпы натыйжага кошкон салым менен өлчөнөт. Узак мөөнөттүү келечекте мындай система «карьера» түшүнүгүн түп тамырынан өзгөртүшү мүмкүн.
Келечектеги жумушчу кандай болот
Келлинин пикиринде, келечек — өз баалуулугун жумуш берүүчүсүз да жарата алган адамдарга таандык. Салттуу кызмат орду деген түшүнүк акырындап долбоордук ролдор жана ийкемдүү келишимдер менен алмашууда. Бул жаңы мүмкүнчүлүктөрдү жаратса да, көз карандысыздыкка даяр болбогондор үчүн коркунучтарды да жаратат.
Эксперттердин айтымында, алдыдагы 10–15 жылда көпчүлүк адамдар бир нече киреше булагына ээ болуп, «айлык» түшүнүгү жоголот. Анын ордуна «жыйынтык үчүн киреше» маданияты калыптанат, анда эң баалуу капитал — билим, чыгармачылык жана ишеним болот.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, компаниялар жасалма интеллектти туура эмес колдонгон учурда кайталанган каталарды кантип жаратары тууралуу.
