Изилдөө көрсөттү: архитекторлордун арасында сол колдуулар башка кесиптеги адамдарга караганда көп эмес, талант колдон эмес, тажрыйбадан жана ой жүгүртүүдөн көз каранды. Архитекторлор арасында сол колдуу адамдар өзгөчө мейкиндиктик ой жүгүртүүгө жана чыгармачылыкка жакын деген пикир көптөн бери айтылып келет. Бирок Осло университетинин профессору Рене Вестерхаузен жүргүзгөн жаңы изилдөө бул ишенимди жокко чыгарды. Изилдөө Laterality журналында жарыяланды, жазат InoZpress.
Изилдөөгө дүйнөлүк архитектуралык сыйлыктардын лауреаттары жана эл аралык басылмаларда көп аталган 515 атактуу архитектор киргизилген. Ар бир архитектордун сүрөттөрү жана видеолору изилденип, кайсы кол менен жазары же чийери аныкталган. Натыйжада, көп жылдардан бери айтылып келген “сол колдуу архитекторлор” тууралуу түшүнүк илимий негизге ээ эместиги аныкталды.
Эмне үчүн архитекторлор көбүнчө сол колдуу деп ойлошкон
Бул пикир 1970-жылдары пайда болгон.
Адамдар сол колдуулукту мээнин асимметриясы менен байланыштырып, оң жарым шардын визуалдык жана мейкиндиктик жөндөмдөр үчүн жооптуу экенин белгилешкен.
«Сол колдуу адамдарда жазуу же майда кыймылдар үчүн мээнин оң жарым шары активдүү болот. Ал ошол эле учурда архитекторлор үчүн маанилүү болгон мейкиндиктик жөндөмдөргө да жооп берет», — деп айтылат макалада.
Ушул себептен улам, сол колдуу адамдар архитектурага көбүрөөк жөндөмдүү деген ишеним калыптанган. Бирок окумуштуулар мээнин функциялары жана кол үстөмдүгү түз байланышта эмес экенин белгилешет.
Изилдөө кандай жүргүзүлгөн
Профессор Вестерхаузен 515 архитектордун тизмесин түзүп, алардын ар бири боюнча бешке чейин байкоо жүргүзгөн. Видеолор жана сүрөттөр аркылуу кайсы кол активдүү колдонуларын аныктоо ыкмасы тандалган.
«Бул ыкма изилдөөгө чындап эле кесиптик деңгээлде ийгиликке жеткен адамдардын гана киришин камсыздады», — деп көрсөтүлгөн макалада.
Жыйынтыгында, 474 архитектор оң колдуу (92%), 37 сол колдуу (7%), төртөө эки колун тең колдонгон.
Натыйжалар эмне көрсөттү
Жалпы калктагы сол колдуулардын үлүшү 10,6% болсо, архитекторлор арасында бул көрсөткүч андан төмөн чыккан. Мындан тышкары, 50 жаштан жогору жана жаш архитекторлордун тобунда да айырма байкалган эмес.
«Маалыматтар сол колдуулардын архитектор кесибинде көп кездешерин тастыктабайт», — деп жазылат изилдөөдө.
Ошентип, “сол колдуулук чыгармачылык артыкчылык берет” деген ой илимий негизге ээ эмес экендиги далилденди.
Илимий мааниси жана стереотиптердин бузулушу
Авторлор бул жыйынтык сол колдуулар тууралуу мифтерди жокко чыгарууда маанилүү кадам экенин белгилешет. Мээнин асимметриясы бардык адамдарда бар, ал колго байланыштуу эмес.
«Сол колдуулук — гениалдуулуктун белгиси эмес, жөн гана жеке өзгөчөлүк», — дешет изилдөөчүлөр.
Бул илимий жыйынтык креативдүүлүк жана тактык маанилүү болгон кесиптерде ийгиликке жетүүнүн негизги фактору тажрыйба жана билим экенин көрсөтөт.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, психологдор кайсы темаларды билдирүү аркылуу талкуулоого болбой турганын түшүндүрүшкөн.
