1960-жылдары АКШ Project West Ford экспериментин ишке ашырып, жасалма ионосфера түзүү үчүн орбитага жүздөгөн миллион жез диполдорду чачкан. Бул тууралуу IFLscience билдирет, жазат InoZpress.
Долбоор муздак согуштун кызыган маалында башталган. Аскерлер алыскы радиобайланыштын ишенимдүү жолдорун издешкен, анткени суу алдындагы кабелдерди бузууга мүмкүн болчу, ал эми табигый ионосфераны төмөн орбитадагы ядролук жардыруулар менен да бузуу ыктымалдыгы бар эле.
Жасалма ионосфера эмне үчүн керек болгон
Идея АКШнын Аскер-аба күчтөрү менен Massachusetts Institute of Technology окумуштуулары тарабынан иштелип чыккан. Орбитага өтө майда жез диполдор — жука ийнелер чыгарылып, алар Жерди айланып жасалма алкак түзүп, радиосигналдарды чагылдырышы керек болчу.
1961-жылдагы алгачкы учуруу ийгиликсиз аяктаган: диполдор туура ачылган эмес. Инженерлер контейнерди жаңылап, вакуумда бууланып кетүүчү нафталин гелин колдонушкан. 1963-жылы эксперимент ийгиликтүү деп табылып, орбитага болжол менен 120–215 миллион жез дипол түшкөн.
Gunter Space Page маалыматына ылайык, система сыналган: Массачусетс менен Калифорниядагы станциялардын ортосунда үн, текст жана маалымат өткөрүүгө мүмкүн болгон.
Космостук калдыктар жана эксперименттин кесепеттери
Долбоор олуттуу талаш-тартыш жараткан. Астрономдор асманды байкоого тоскоолдук жаралат деп кооптонушкан, ал эми адистер спутниктер үчүн коркунуч болушу мүмкүн экенин эскертишкен. Диполдор бат эле атмосферага кирип күйүп кетет деп болжолдонгон, бирок объектилердин бир бөлүгү космосто калып калган.
NASA маалыматына ылайык, 2013-жылга карата мындай ондогон фрагменттер көзөмөлдө турган. Бүгүнкү күндө орбитада 40тан ашуун топтолуу сакталып, алардын тогузунун перигейи 2000 чакырымдан төмөн. Мындан жогору бийиктикте да орточо көлөмдө сыныктар бар, алардын айрымдары ушул экспериментке байланыштуу деп эсептелет.
Ошол эле учурда алар ири коркунуч жаратпайт — ийнелердин көпчүлүгү өтө майда болгон. Убакыт өтүшү менен жасалма ионосфера концепциясы актуалдуулугун жоготуп, анын ордун байланыш спутниктери баскан.
Биз буга чейин Meta Ray-Ban көз айнектери жүздү тааный башташы мүмкүн экенин жазганбыз.
