АКШ президенти Дональд Трамптын администрациясы Иран менен тынчтык келишимин түзүү үчүн сүйлөшүүлөрдү баштоого даяр экенин билдирди. Бул тууралуу Axios басылмасы жазып, жолугушуу жакынкы күндөрү Түркияда Египет жана Катар ортомчулугунда өтүшү мүмкүн экенин белгиледи. Дипломаттар демилге аймактагы чыңалууну азайтууга багытталганын белгилешүүдө, жазат InoZpress.
Ошол эле учурда АКШ Перс булуңундагы аскердик катышуусун күчөтүп, ал жакка кошумча авианосдук сокку берүүчү топту жөнөттү. Бирок Ак үй 2015-жылдагы келишимдин ордуна жаңы макулдашууга жетишүү мүмкүнчүлүгүн сактап, тынчтык жолу менен чечүүнү артык көрөрүн билдирүүдө.
Сүйлөшүүлөрдүн максаты жана форматы
Администрациянын өкүлдөрү АКШ менен Ирандын дипломаттарынын жолугушуусу бир жуманын ичинде өтүшү мүмкүн экенин ырасташты. Axios маалыматына ылайык, талкуулоо планына төмөнкү негизги пункттар кирет:
- аймактагы аскердик активдүүлүктү кыскартуу;
- Ирандын өзөктүк объекттерин көзөмөлдөө;
- айрым санкцияларды жарым-жартылай жоюу.
Булактар билдиргендей, Дональд Трамп дипломатиялык каналдарды «кырк жолдун бири» катары колдонууга аракет кылууда, бирок чыңалуу күчөй турган болсо жооп кайтарууга даяр.
Тегерандын жообу жана диний лидердин позициясы
Ирандын тышкы иштер министри Аббас Арагчи АКШ өзүнүн жарыялаган принциптерин сактаса, сүйлөшүүлөрдү өткөрүү мүмкүн экенин билдирди. Ал Тегеран аймактык коопсуздукту камсыз кылган «адилет келишимге» кызыкдар экенин белгиледи.
«Негизги максат — адилеттүү жана тең укуктуу келишимге жетүү, бул Жакынкы Чыгышта тынчтык менен туруктуулукту камсыз кылат».
Ошол эле учурда Ирандын жогорку лидери аятолла Али Хаменеи АКШны «Иранды баш ийдирүүгө жана анын жаратылыш ресурстарын ээлөөгө» умтулууда деп айыптап, катуу билдирүү жасады. Ал мүмкүн болгон согуш аймактык деңгээлдеги кагылышууга айланышы мүмкүн экенин эскертти.
Вашингтондун дипломатиялык стратегиясы
АКШ тарап бардык чечимдер сүйлөшүү жолу менен кабыл алынышы керектигин белгилөөдө. Ак үй «жаңы мүмкүнчүлүк терезесине» үмүт артып, эл аралык чыңалууну азайтуу жана Иран менен экономикалык байланыштарды жарым-жартылай калыбына келтирүү ниетинде.
Адистер сүйлөшүүлөр Жакынкы Чыгыштагы дипломатия үчүн бурулуш учур болушу мүмкүн деп эсептешет. Эгер макулдашуу ийгиликтүү аяктаса, АКШ аймактагы таасирин бекемдеп, кезектеги жаңжалдын алдын алат.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, согушту токтотуу боюнча сүйлөшүүлөр олуттуу жылыш мартка чейин күтүлбөйт.
