ЮНЭЙДСтин материалына ылайык, ВИЧ менен күрөшүү программаларын эл аралык каржылоо кыскарганына карабастан, бир катар мамлекеттер жетишилген натыйжаларды сактап калуу үчүн ички чыгымдарды көбөйтүү багытын тандады.
Кыргызстан ВИЧтин алдын алуу, аныктоо жана дарылоо боюнча чараларды каржылоону өз эсебинен көбөйтүү милдеттенмесин алган өлкөлөрдүн катарына кирди. Мындай ыкма 2030-жылга чейинки глобалдык максаттарга жетүүнүн негизги факторлорунун бири катары каралууда, жазат InoZpress.
Эл аралык колдоо рекорддук деңгээлде кыскарды
ЮНЭЙДСтин маалыматына ылайык, 2025-жылы бир катар мамлекеттер тарабынан өнүгүүгө көрсөтүлгөн эл аралык жардамдын көлөмү 23 пайызга азайган.
Бул байкоо жүргүзүлгөн бүткүл мезгил ичиндеги эң кескин кыскаруу болду.
Мунун кесепеттери ВИЧ кеңири жайылган өлкөлөрдө буга чейин эле байкала баштады. 2024–2025-жылдар аралыгында:
- ВИЧке тестирлөөдөн өтүү көрсөткүчү 22 пайызга төмөндөдү;
- айрым өлкөлөрдө презервативдерди сатып алууну каржылоо 90 пайыздан ашык кыскарды;
- контактка чейинки профилактиканы колдонуу 62 мамлекетте 38 пайызга азайды.
Кандай жыйынтыктарды сактап калууга мүмкүн болду
Учурдагы кыйынчылыктарга карабастан, акыркы 25 жылда дүйнөлүк коомчулук олуттуу ийгиликтерге жетишти.
Уюмдун маалыматына ылайык:
- СПИД менен байланышкан өлүмдөрдүн саны 56 пайызга кыскарды;
- ВИЧ жуктуруунун жаңы учурларынын саны 43 пайызга азайды;
- ВИЧ менен жашаган 40,9 миллион адамдын 32 миллиондон ашыгы антиретровирустук терапия алып жатат.
Ошол эле учурда дээрлик тогуз миллион адам дагы эле зарыл болгон дарылоого жеткиликтүүлүккө ээ эмес.
Кыргызстан жаңы милдеттенмелерди алган өлкөлөрдүн тизмесине кирди
ВИЧ менен күрөшүү программаларын ички каржылоонун үлүшү 2010-жылдагы 28 пайыздан 2024-жылы 52 пайызга чейин өстү.
2025-жылдын башынан бери 54төн ашык мамлекет өз чыгымдарын көбөйтүү боюнча милдеттенме алышты. Алардын арасында:
- Кыргызстан;
- Казакстан;
- Тажикстан;
- Өзбекстан;
- Азербайжан;
- Беларусь;
- Грузия;
- Молдова.
ЮНЭЙДСте эмне дешет
Уюмдун аткаруучу директору Винни Бьянима учурдагы кырдаалды ВИЧ менен күрөшүү тармагындагы эң олуттуу кризис катары баалады.
Учурдагы кырдаал эпидемияга каршы глобалдык аракеттер башталгандан берки эң олуттуу кризис болуп саналат.
Уюмда ВИЧ жана СПИД менен күрөшүү боюнча 2030-жылга карата коюлган максаттарга жетүүгө дагы деле мүмкүн экенин белгилешет. Бирок бул үчүн туруктуу каржылоо, адам укуктарын коргоо жана профилактика менен дарылоого жеткиликтүүлүктү кеңейтүү зарыл.
Эске салсак, буга чейин биз Саламаттык сактоо министрлиги кыргыз-түрк ооруканасында 19 бөйрөк көчүрүү жасалганын ырастаганы тууралуу жазганбыз.
