Reuters агенттиги билдиргендей, АКШнын президенти Дональд Трамп Кытай америкалык шайлоочулардын маалыматтарына байланышкан тарыхтагы эң ири кийлигишүүнү жасаганын билдирди. Анын айтымында, операция 2020-жылдагы шайлоо өнөктүгү маалында башталып, анын натыйжасында Бээжин АКШнын жарандары тууралуу жүз миллиондогон файлдарга жеткиликтүүлүк алган.
Ак үйдө сүйлөгөн сөзүндө америкалык лидер чалгын кызматтарынын жашыруундуулугу алынган материалдарын жарыялады. Анын айтымында, алар маалыматтардын ири көлөмдө сыртка чыгып кеткенин жана америкалык шайлоо системасынын алсыз жактарын тастыктайт. Ошол эле учурда Кытай бул айыптоолорду четке какты, ал эми АКШнын чалгын коомчулугунун мурда жарыяланган баалоосунда чет мамлекеттер 2020-жылдагы шайлоонун жыйынтыгына таасир эткени тууралуу далилдер жок экени айтылган, жазат InoZpress.
Ак үй кандай материалдарды жарыялады
Дональд Трамптын айтымында, Ак үй америкалык шайлоочулардын жеке маалыматтарын Кытай алганын көрсөткөн жашыруундуулугу алынган документтерди жарыялады.
АКШ администрациясынын билдирүүсүнө ылайык, кеп болжол менен 220 миллион шайлоочунун файлы тууралуу болуп жатат.
Маалыматка ылайык, бул файлдарда төмөнкү жеке маалыматтар камтылган:
- шайлоочулардын аты-жөнү;
- үй даректери;
- телефон номерлери;
- саясий көз караштары тууралуу маалыматтар.
Абалга баа берип жатып АКШ президенти мындай деди:
«Бул маалыматтардын жоголушу шайлоонун коопсуздугу үчүн болуп көрбөгөндөй коркунучтуу кырдаалды жаратат».
Трамптын айтымында, жашыруундуулугу алынган документтер америкалык шайлоо инфраструктурасы көп жылдар бою киберчабуулдарга жана чет өлкөлүк кийлигишүүгө алсыз болгонун дагы көрсөтөт.
АКШ президенти документтердин бир бөлүгү Кытайдын болжолдуу аракеттеринин масштабын жашыруу же азайтып көрсөтүү аракеттерин да камтый турганын билдирди. Анын версиясы боюнча, америкалык мекемелер 2020-жылы эле 18 штаттагы ондогон миллиондогон шайлоочулардын маалыматтары ачыкка чыкканын билишкен.
Трамптын айтымында, анда жарандардын маалыматтары:
- сатып алынган;
- уурдалган;
- бузулуп алынган.
Ошол эле учурда Ак үй башчысынын айтымында, бул фактылар президентке да, Конгресске да жеткирилген эмес.
Жарыяланган документтердин өзүнчө бөлүгү шайлоо инфраструктурасынын коопсуздугуна арналган.
Дональд Трамптын айтымында, АКШ өкмөтү электрондук добуш берүүчү машиналар төмөнкү тараптардан болушу мүмкүн болгон киберчабуулдарга алсыз экенин көптөн бери билген:
- Кытай;
- Россия;
- Иран;
- Түндүк Корея;
- мамлекеттик эмес хакердик топтор.
Президенттин айтымында, жашыруундуулугу алынган материалдардын дагы бир бөлүгү шайлоо маалындагы мүмкүн болгон мыйзам бузуулар тууралуу маалыматтарды жашыруу маселесине байланыштуу.
Тактап айтканда, сөз Мичиган штатындагы шайлоочуларды каттоо өнөктүгү тууралуу болуп жатат. Трамптын айтымында, 2020-жылы штаттын полициясы Маскигон шаарындагы «Демократтар, добуш берүүгө чыккыла» уюмунун кеңсесинде тинтүү жүргүзгөн.
Ошондой эле америкалык лидердин айтымында, документтердин бири Кытайдын 2018-жылдагы АКШдагы аралык шайлоолорго таасир этүүгө аракет кылганы тууралуу маалыматтарды камтыйт. Ал 2019-жылдын ортосунан тартып Бээжин америкалыктардын өлкө президентине болгон ишенимин төмөндөтүүгө басым жасай баштаганын билдирди.
Ошол эле учурда Дональд Трамп бул материалдарды жарыялоонун максаты шайлоого болгон ишенимди азайтуу эмес экенин белгиледи.
Бул тууралуу айтып жатып АКШ президенти мындай деди:
«Биздин максат — бул ишенимди алсыз жактарга каршы туруп жана аларды ыкчам жоюу аркылуу кайра кайтаруу».
Ошол эле учурда Reuters агенттиги 2021-жылы жарыяланган АКШнын чалгын коомчулугунун ачык баалоосунда кайсы бир чет мамлекет 2020-жылдагы президенттик шайлоонун техникалык аспектилерине таасир этүүгө аракет кылганы же ийгиликке жетишкени тууралуу белгилер табылган эмес деп эске салат. Документте шайлоочуларды каттоо, бюллетендер, добуштарды саноо жана расмий жыйынтыктар тууралуу сөз болот. Ошондой эле жашыруун версиясы 2021-жылдын 7-январында Дональд Трампка, анын администрациясынын жетекчилерине жана Конгресстин лидерлерине анын биринчи президенттик мөөнөтү аяктоого аз калганда сунушталгандыгы көрсөтүлгөн.
Бээжин Вашингтондун айыптоолорун четке какты. АКШдагы Кытай элчилигинин өкүлү кытай тарап эч качан АКШдагы президенттик шайлоого кийлигишкен эмес жана келечекте дагы кийлигишпей турганын билдирди. Мындан тышкары, Reuters агенттиги Трамптын билдирүүлөрү Кытайдын төрагасы Си Цзиньпин менен болушу мүмкүн болгон саммитке даярдык көрүлүп жаткан учурда айтылганын, бул эки өлкөнүн мамилесин татаалдаштырышы мүмкүн экенин белгилейт.
Эске салсак, буга чейин Анкара саммити тууралуу жазганбыз.
