CNN маалымдагандай, Сауд Арабиясындагы стратегиялык «Чыгыш — Батыш» мунай кууру бир катар соккуларга кабылып, андан кийин анын иши убактылуу токтотулду. Колдо болгон маалыматтарга ылайык, Иранды колдогон топтор объектке кеминде тогуз сокку урган, насостук станциялар жабыркап, өрт чыккан.
Сауд бийлиги мунай кууруна Ирактын аймагынан бир нече учкучсуз аппарат менен чабуул жасалганын билдирди. Окуянын кесепетинен жаракат алгандар бар, ал эми коопсуздук максатында куурдун иши токтотулду. Эр-Рияд азырынча жооп чараларын көрүүнү пландабайт жана Иракка жаңы чабуулдарды болтурбоо үчүн зарыл чараларды көрүүгө мүмкүнчүлүк берүүнү көздөйт, жазат InoZpress.
«Чыгыш — Батыш» мунай кууру эмне үчүн стратегиялык мааниге ээ
Мунай кууру Сауд Арабиясынын энергетикалык инфраструктурасында өтө маанилүү роль ойнойт. Бул магистраль аркылуу күн сайын 5 миллион баррелге жакын чийки зат ташылышы мүмкүн, ошондуктан анын токтотулушу падышалыктын мунай экспорттоо мүмкүнчүлүктөрүн олуттуу кыскартышы мүмкүн.
Ормуз кысыгы аркылуу кеме каттамындагы көйгөйлөрдүн фонунда мунай куурунун мааниси өзгөчө жогорулайт. «Чыгыш — Батыш» Сауд Арабиясынын мунайын бул багытты айланып өтүп ташууга жана чийки затты Кызыл деңизге чыгарууга мүмкүнчүлүк берет.
Салттуу деңиз каттамдары олуттуу чектөөлөргө туш болуп турган учурда мындай линиянын бузулушу күйүүчү май жеткирүүдөгү үзгүлтүктөрдүн тобокелдигин күчөтөт. Мунай куурунун ишинин узак убакытка токтошу эл аралык мунай рыногундагы чыңалууну күчөтүшү мүмкүн.
Бир катар соккулардын кесепеттери тууралуу эмне белгилүү
Колдо болгон маалыматтарга ылайык, объектке кеминде тогуз сокку урулган. Чабуулдардан кийин инфраструктуранын айрым бөлүктөрүндө өрт чыгып, магистралдын иштеши үчүн зарыл болгон насостук станциялар жабыркаган.
Окуянын белгилүү болгон негизги жагдайлары:
- мунай кууруна кеминде тогуз сокку урулган;
- Сауд тараптын маалыматы боюнча, чабуулда бир нече учкучсуз аппарат колдонулган;
- аппараттар Ирактын аймагынан келген;
- насостук станциялар жабыркаган;
- соккулардан кийин өрт чыккан;
- жаракат алгандар бар экени кабарланган;
- мунай куурунун иши убактылуу токтотулган;
- Сауд Арабиясы азырынча жооп соккусун жасоону көздөбөйт.
Эр-Рияд Ирак тарап мындан аркы чабуулдарга жол бербөө үчүн зарыл чараларды көрөт деп күтүп жатат. Ошентип, азыркы этапта Сауд бийлиги дароо жооп кайтарууга эмес, кайталанган соккулардын алдын алууга басым жасоодо.
Мунай жеткирүү тобокелдиктери бир нече багытта өсүүдө
Жакынкы Чыгыштагы башка маанилүү транспорттук каттамдардын айланасындагы окуялар кырдаалды татаалдаштырууда. Иран колдогон йемендик хуситтер Кызыл деңиздин жээгине жана стратегиялык Баб-эль-Мандеб кысыгына көзөмөлүн күчөтүп, ошондой эле Моха портун басып алып, Ханиш аралдарына чабуулдарын кеңейтишти.
Бул аймак дүйнөлүк соода үчүн чоң мааниге ээ, анткени ал аркылуу Перс булуңундагы мамлекеттерден Суэц каналы багытына мунай жана күйүүчү май ташуучу каттамдар өтөт. Кургактагы мунай инфраструктурасына жана деңиз жолдоруна бир убакта жаралган коркунучтар энергетикалык жеткирүүлөрдүн туруктуулугу боюнча кооптонууларды күчөтүүдө.
Хуситтер менен өкмөттүк күчтөрдүн тирешүүсүнүн, ошондой эле АКШ менен Ирандын ортосундагы чыңалуунун фонунда жаңы үзгүлтүктөрдүн коркунучу мунай рыногуна басым жасаган кошумча факторго айланууда.
Brent мунайынын баасы 100 долларга жакындады
Геосаясий жана логистикалык тобокелдиктердин күчөшү чийки заттын баасына таасирин тийгизди. Brent мунайынын баасы баррелине 99,22 долларга чейин көтөрүлүп, психологиялык жактан маанилүү болгон 100 доллардык чекке жакындады.
Рынокко бир учурда бир нече фактор таасир этүүдө: Сауд Арабиясынын стратегиялык мунай куурунун токтотулушу, негизги деңиз каттамдарындагы чектөөлөр, хуситтердин аракеттери жана Вашингтон менен Тегерандын уланып жаткан тирешүүсү. Бул окуялардын жыйындысы келечектеги жеткирүүлөргө байланыштуу белгисиздикти күчөтүүдө.
Эгер чектөөлөр бир учурда бир нече каттамга таасир этсе же жабыркаган инфраструктураны оңдоо узакка созулса, экспорттоочулардын ири көлөмдөгү чийки затты башка багыттарга ыкчам жөнөтүү мүмкүнчүлүктөрү чектелиши мүмкүн.
АКШ менен Ирандын тирешүүсү чыңалууну күчөтүүдө
Кошумча фактор катары Америка Кошмо Штаттары менен Ирандын ортосундагы жаңжал сакталууда. 8-сентябрда америкалык аскерлер Ирандын беш мунай танкерин жок кылган, алардын үчөө Орусиянын көмүскө флоту жана санкциялык чектөөлөрдү айланып өтүү схемалары менен байланыштуу болгон.
Kaviz танкери Орусиянын портторуна кирип, жүрүү багыттарын жашырып турган. Charminar Орусиянын портторунан мунай ташуу үчүн колдонулган, ал эми Riesco санкциядагы кемелердин ортосунда ачык деңизде чийки затты кайра жүктөөгө катышкан.
Украина президентинин санкциялык саясат маселелери боюнча ыйгарым укуктуу өкүлү Владислав Власюк мындай учурлар Орусия менен Ирандын көмүскө флотторунун ортосундагы тыгыз байланышты көрсөтөрүн белгилеген. Чектөөлөрдү айланып өтүү үчүн жалпы кемелер, менеджерлер жана мунай каттамдары колдонулушу мүмкүн.
Жакынкы Чыгыштын энергетикалык каттамдары басым алдында калды
Кырдаал аймактагы мунай логистикасынын бир нече бөлүгүнө бир убакта коркунуч жаралгандай өнүгүүдө. «Чыгыш — Батыш» мунай кууру Ормуз кысыгын айланып өтүүчү альтернативдүү каттамды камсыз кылууга тийиш болчу, бирок эми бул магистраль да убактылуу иштен чыгарылды.
Ошол эле учурда Кызыл деңизде жана Баб-эль-Мандеб кысыгынын аймагында тобокелдиктер сакталып калууда. Натыйжада инфраструктурага, танкерлерге же транспорттук түйүндөргө жасалган ар кандай жаңы чабуулдар энергетикалык ресурстарды дүйнөлүк рынокторго жеткирүүнү дагы татаалдаштырышы мүмкүн.
Сауд Арабиясы үчүн мунай куурунун коопсуз ишин калыбына келтирүү өзгөчө мааниге ээ, анткени ал аркылуу чийки заттын олуттуу көлөмү ташылат. Кырдаалдын мындан аркы өнүгүшү жабыркаган объекттердин абалына жана кайталанган соккулардын алдын алуу мүмкүнчүлүгүнө жараша болот.
Эске салсак, буга чейин Иран президентинин учагы Бишкектен кийин багытын өзгөртүп, Тегерандын ордуна Рештке конгону тууралуу жазганбыз.
