Плацента кош бойлуулук маалында каннабистин таасири болгондо, баланын шизофренияга кабылуу коркунучун көрсөтө турган эрте биомаркерлерди камтышы мүмкүн. Бул тууралуу ScienceAlert басылмасы Biology of Reproduction журналындагы изилдөөгө шилтеме берүү менен кабарлайт, жазат InoZpress.
Плацента–мээ огу жана эрте коркунуч белгилери
Шизофрения — психоз жана чыныгы менен жалганды ажыратуунун бузулушу менен мүнөздөлгөн оор психикалык дарт. Ал көбүнчө 16 жаштан 30 жашка чейинки куракта аныкталат, бирок анын алдын ала шарттары кыйла эрте калыптанышы мүмкүн.
Окумуштуулар «плацента–мээ» огу деп аталган концепцияны изилдеп жатышат. Ага ылайык, плацента кош бойлуулуктагы жагымсыз шарттарды «жазып» сактап, баланын мээсинин кыска жана узак мөөнөттүү өнүгүүсүнө таасир эткен өзгөрүүлөрдү чагылдырышы мүмкүн.
Мурда жүргүзүлгөн ири клиникалык изилдөөлөр көрсөткөндөй, салмагы аз төрөлгөн ымыркайлардын плацентасында айрым генетикалык маркерлер өзгөрөт. Бул өзгөрүүлөр төмөнкү коркунучтар менен байланышкан:
- шизофрения;
- аутизм;
- когнитивдик бузулуулар;
- башка терс жүрүм-турум жыйынтыктары.
Кош бойлуулук маалында каннабистин таасири
Өзүнчө көңүл кош бойлуулук учурунда каннабис колдонууга бурулууда. Канадада бул зат 2018-жылы мыйзамдаштырылгандан бери, кош бойлуу аялдар арасында колдонуу көрсөткүчү өскөн.
Каннабистин төрөткө чейинки таасири ымыркайдын салмагынын аз болушу менен байланыштуу экени белгилүү, бирок ТГК шизофрения коркунучу менен байланышкан ошол эле плацентардык маркерлерге таасир этеби же жокпу толук түшүнүксүз болчу.
Вестерн университетинин профессору Дэниел Харди жетектеген изилдөө тобу бул суроону эксперименттик жол менен изилдеди.
Эксперименттердин жыйынтыгы
Алгач кош бойлуу кемирүүчүлөргө жегенге ылайыктуу ТГК берилген доклиникалык модель колдонулган. Натыйжада эркек жана ургаачы тукумдарда эрте жашта prepulse inhibition көрсөткүчүнүн төмөндөшү байкалган.
Prepulse inhibition — бул сенсомотордук фильтрацияны баалаган тест, ал шизофренияны диагностикалоодо колдонулат жана мээнин маанисиз стимулдарды чыпкалоо жөндөмүн аныктайт.
Мындан тышкары, ТГК таасирине дуушар болгон тукумдардын плацентасында шизофрения коркунучу менен байланышкан гендердин активдүүлүгү жогорулаганы аныкталган.
Андан соң ушундай эле эксперимент адамдын плацентардык клеткаларынын маданиятында жүргүзүлгөн. Клеткаларды 24 саат бою ТГК менен иштетүү тиешелүү гендердин экспрессиясында окшош өзгөрүүлөрдү жараткан.
Клиникалык мааниси
Изилдөөнүн авторлору кош бойлуулук учурунда каннабисти токтотуу ар дайым сунушталат, бирок социалдык же көнүмүш көз карандылыктан улам бул кыйын болушу мүмкүн экенин белгилешет.
Каннабиске байланышкан өзгөчө плацентардык маркерлерди аныктоо төмөнкү мүмкүнчүлүктөрдү ачышы мүмкүн:
- эрте психологиялык кийлигишүү;
- тамактанууну оңдоо;
- жогорку коркунучтагы балдарды байкоо.
Шизофрения көбүнчө төрөлгөндөн көп жыл өткөн соң аныкталгандыктан, төрөттөн кийин плацентаны изилдөө коркунучту эрте баалоонун ыкмасы болуп калышы мүмкүн.
Окумуштуулар ошондой эле каннабистин башка компоненттеринин, анын ичинде каннабидиолдун таасирин жана ата-энелердин бойго бүтүрүүгө чейинки колдонушу мүмкүн болгон таасирлерди кошумча изилдөө зарылдыгын белгилешет.
Эске салсак, буга чейин биз Ысык суу жана арыктоо тууралуу окумуштуулар эмнени көрсөткөнү жөнүндө жазган элек.
