БУУнун Жаңылыктар кызматы билдиргендей, Өзбекстан акыркы алты жыл ичинде атмосферага зыяндуу чыгындылардын көлөмүн төрттөн бирине кыскартып, экология тармагында олуттуу ийгиликтерге жетишти.
БУУнун Европа экономикалык комиссиясынын эксперттери өлкө токойлорду калыбына келтирүүнү активдүү өнүктүрүп, кайра жаралуучу энергия булактарын кеңири колдонуп, экологиялык реформаларды ишке ашырып жатканын белгилешет. Ошол эле учурда казылып алынуучу отунга көз карандылык жана суу ресурстарынын булганышы сыяктуу олуттуу көйгөйлөр дагы эле сакталууда, жазат InoZpress.
Кандай жыйынтыктарга жетишилди
Эксперттердин маалыматына ылайык, 2018–2024-жылдар аралыгында атмосфераны булгоочу заттардын чыгындылары 25 пайызга кыскарган.
Ошол эле учурда токой аянты көбөйүп, өлкө аймагынын 8,7 пайызына жеткен. Өзгөчө көңүл Арал деңизинин аймагындагы экосистемаларды калыбына келтирүүгө бурулган. Бир гана 2021-жылы негизинен чөлдүү аймактарда 600 миң гектардан ашык токой отургузулган.
Мындан тышкары, Өзбекстанда 2030-жылга чейинки жашыл экономикага өтүү стратегиясы иштеп жатат. Жашыл облигациялар механизми ишке киргизилип, электр энергиясын өндүрүүдөгү кайра жаралуучу булактардын үлүшү 15–18 пайызга жеткен.
Экологиялык реформалар уланууда
Экологиялык саясатты башкаруу системасын реформалоо маанилүү кадамдардын бири болду. 2025-жылы Экология министрлиги президентке караштуу Экология жана климаттын өзгөрүшү боюнча көз карандысыз Улуттук комитет болуп кайра түзүлгөн.
БУУнун Европа экономикалык комиссиясынын баалоосу боюнча, Өзбекстан буга чейин берилген сунуштардын 77 пайызын ишке ашырган же аткаруу баскычында турат.
Кандай көйгөйлөр сакталууда
Оң өзгөрүүлөргө карабастан, адистер бир катар олуттуу чакырыктарга көңүл бурушууда.
Энергетика тармагында өлкө мурдагыдай эле салттуу отунга көз каранды:
- жаратылыш газы — баштапкы энергия керектөөнүн 80 пайызы;
- мунай — 10 пайыз;
- көмүр — 8 пайыз.
Мындан тышкары, 2024-жылы катуу тиричилик калдыктарын кайра иштетүү деңгээли болгону 5,2 пайызды түзгөн.
Суу ресурстарынын тартыштыгы дагы деле сакталууда. Көзөмөлдөнгөн суу объектилеринин болгону 48 пайызы таза деп табылган, дагы 48 пайызы орточо булганган, ал эми 4 пайызы катуу булганган деп эсептелет. Сырдарыя дарыясынын бассейниндеги булгануунун 90 пайызына чейин айыл чарба менен байланыштуу.
Эл аралык эксперттер эмне сунушташат
Эксперттердин айтымында, 2030-жылга чейин климаттын өзгөрүшүнөн улам Өзбекстандын экономикалык жоготуулары ИДПнын 1 пайызына жетиши мүмкүн.
Өлкө абадагы PM2.5 майда бөлүкчөлөрүнүн концентрациясы боюнча 138 мамлекеттин ичинен 19-орунда турат. Ошондой эле расмий катталган 200дөн ашык таштанды полигондорунун көпчүлүгү заманбап экологиялык стандарттарга жооп бербейт.
Кырдаалды мындан ары жакшыртуу үчүн БУУнун Европа экономикалык комиссиясы 45 жаңы сунуш даярдаган. Алардын арасында климаттын өзгөрүшү боюнча комплекстүү мыйзам кабыл алуу, тазалоочу курулмаларды модернизациялоо, инфраструктурада табиятка негизделген чечимдерди өнүктүрүү жана айлана-чөйрөнү булгагандыгы үчүн төлөм механизмдерин киргизүү бар.
Эске салсак, буга чейин биз майыптыкты таануунун жаңы эрежелери жана МСЭК дарыгерлеринин атайын окуудан өтүшү тууралуу жазганбыз.
