Kuchnia.wp.pl маалымдагандай, интенсивдүү физикалык күч келүүдөн кийин булчуңдардын калыбына келишине кычкыл алчадан, өзгөчө Монморанси сортунан жасалган шире жардам бериши мүмкүн. Мындай мөмөлөр антоциандарга жана башка полифенолдорго — сезгенүү процесстерине жана булчуң күчүнүн калыбына келишине мүмкүн болгон таасирине байланыштуу изилденип жаткан табигый кошулмаларга бай.
Алча ширеси маал-маалы менен дене тарбия көнүгүүлөрүн жасаган ар бир адамдын рационунун милдеттүү бөлүгү катары каралбайт. Бирок ал үзгүлтүксүз машыкканда, узак аралыкка чуркагандан кийин, буттарга интенсивдүү күч келгенде, мелдештерден же катары менен бир нече оор машыгуу күндөрүнөн кийин пайдалуу болушу мүмкүн, жазат InoZpress.
Эмне үчүн алча ширеси машыгуудан кийин булчуңдарга жардам бериши мүмкүн
Изилдөөчүлөрдүн өзгөчө көңүлүн Монморанси сортундагы кычкыл алчалар бурат. Алардын курамында полифенолдор, анын ичинде мөмөлөргө каныккан кочкул кызыл түс берген антоциандар бар.
Дал ушул антоциандар организмдин физикалык күч келүүдөн кийинки калыбына келүүсүнүн алкагында көп изилденет. Изилдөөчүлөр алардын сезгенүү көрсөткүчтөрүнө жана интенсивдүү машыгуулардан кийин булчуң күчүнүн калыбына келүү ылдамдыгына мүмкүн болгон таасирин караштырышат.
Ошол эле учурда алча ширеси толук кандуу калыбына келүүнүн негизги бөлүктөрүн, анын ичинде туура тамактанууну алмаштырбайт. Олуттуу физикалык күч келүүдөн кийин организмге, атап айтканда, булчуңдарды калыбына келтирүү үчүн белок керек.
Материалдын авторлору мындай суусундук дене тарбия менен активдүү алектенген адамдар үчүн кайсы учурларда өзгөчө актуалдуу болушу мүмкүн экенин түшүндүрүштү.
«Бул суусундук жашоосуна маал-маалы менен бир аз спорт кошкон ар бир адамдын рационунда сөзсүз болушу керек эмес. Бирок машыгуулар сиздин күнүмдүк адатыңыз болсо же жаңы эле узак аралыкка чуркап келсеңиз, буттарыңызга интенсивдүү машыгуу жасасаңыз, турнирге катышсаңыз, беттеш өткөрсөңүз же катары менен бир нече интенсивдүү машыгуу күндөрүн өткөрсөңүз, аны сөзсүз ичип көрүүгө болот».
Изилдөөлөр булчуңдардын калыбына келиши тууралуу эмне дейт
Илимий эмгектер толугу менен бирдей жыйынтыктарды бербейт. Ошентсе да кычкыл алчанын ширесин колдонуунун бир катар таасирлери изилдөөлөрдө башкаларга караганда көбүрөөк кайталанат.
2026-жылы Sports Medicine журналында жарыяланган метаанализ машыгуу менен алектенген адамдар катышкан 19 изилдөөнү камтыган. Анын жыйынтыктары кычкыл алчанын ширеси физикалык күч келүүдөн кийин булчуң күчүнүн калыбына келишине көмөктөшүп, сезгенүүнүн айрым көрсөткүчтөрүнүн деңгээлин төмөндөтүшү мүмкүн экенин көрсөткөн.
Ошол эле учурда илимий эмгектин авторлору алча ширеси бардык учурларда булчуңдардын оорусун азайтарын же калыбына келүүнүн бардык көрсөткүчтөрүн жакшыртарын бир жактуу ырастаган далил алышкан эмес.
Командалык спорт түрлөрүнүн спортчулары катышкан изилдөөлөрдүн биринде кычкыл алчанын ширесин ичкен катышуучулар интенсивдүү күч келүүдөн кийин тесттердин бир нече түрүндө мурдагы көрсөткүчтөрүнө тезирээк кайтышкан:
- секирүүдө;
- спринттик көнүгүүлөрдө;
- күчтү текшерүүчү тесттерде.
Бирок алча ширесинин плацебого салыштырмалуу байкаларлык артыкчылыгы аныкталбаган изилдөөлөр да бар. Ошондуктан суусундукту ар бир машыгуудан кийин сөзсүз керектелүүчү универсалдуу каражат катары эмес, калыбына келүүгө кошумча жардам берүүчү каражат катары кароо туура.
Физикалык күч келүүдө алча ширесин качан ичкен жакшы
Изилдөөлөрдө кычкыл алчадан жасалган шире же концентрат машыгуудан кийин гана колдонулган эмес. Катышуучулар аны интенсивдүү физикалык күч келүүгө чейин бир нече күн бою ичип баштап, андан кийин дагы белгилүү бир убакытка чейин улантышкан.
Изилдөөлөрдө эң көп колдонулган тартип төмөнкүдөй болгон:
- интенсивдүү күч келүүгө чейин бир нече күн бою колдонуу;
- физикалык күч көбөйгөн мезгилде колдонууну улантуу;
- күч келүүдөн кийин дагы 2–3 күн ичүү.
Материалдын авторлору мындай ыкманы алчанын курамындагы кошулмалар организмге үзгүлтүксүз түшүп турушу зарылдыгы менен түшүндүрүшөт.
«Бул организмге алчанын курамындагы антоциандардын жана башка кошулмалардын белгилүү бир өлчөмүн, анын ичинде булчуңдар эң чоң күч келүүгө дуушар болгон мезгилде да, үзгүлтүксүз алып турууга убакыт берет».
Антоциандар күч келүүдөн кийинки калыбына келүү менен кандай байланышта
Антоциандар кычкыл алчанын курамында кездешкен жана ага мүнөздүү каныккан кочкул кызыл түс берген табигый кошулмаларга кирет. Дал ушул заттар алча ширесинин дене тарбия менен активдүү алектенген адамдар үчүн мүмкүн болгон пайдасын изилдөөнүн негизги багыттарынын бири болуп калды.
Окумуштуулар антоциандар олуттуу физикалык күч келүүдөн кийин пайда болгон сезгенүүнүн көрсөткүчтөрүнө таасир этип, булчуңдардын мурдагы күчүнө тезирээк кайтуусуна жардам бере аларын изилдеп жатышат.
Бирок изилдөөлөрдүн жыйынтыктарын этияттык менен чечмелөө керек. Мүмкүн болгон оң таасирдин болушу суусундук ар бир адамга бирдей таасир этет же машыгуудан кийинки булчуңдардын оорусун сөзсүз жок кылат дегенди билдирбейт.
Алча ширеси дагы эмнеси менен пайдалуу болушу мүмкүн
Суусундуктун мүмкүн болгон пайдасы булчуң күчүн калыбына келтирүү менен гана чектелбейт. Кычкыл алчада аз өлчөмдө мелатонин бар, ошондуктан анын ширеси уйкунун сапатын жакшыртууга көмөктөшүшү мүмкүн.
Мындан тышкары, анын курамында калий бар. Бул элемент организмге, атап айтканда, булчуңдардын жана нерв системасынын нормалдуу иштеши үчүн керек.
Алча ширесинин дагы бир курамдык бөлүгү — углеводдор. Интенсивдүү машыгуудан кийин алардын организмге түшүшү сарпталган энергияны калыбына келтирүүгө жардам бериши мүмкүн.
Ошентип, калыбына келүүнүн алкагында каралып жаткан суусундуктун негизги касиеттери бир нече компонентке байланыштуу:
- антоциандар жана башка полифенолдор;
- аз өлчөмдөгү мелатонин;
- калий;
- углеводдор.
Ошол эле учурда алча ширесин толук кандуу тамактанууну алмаштыруучу же интенсивдүү машыгуулардын кесепеттерине каршы универсалдуу каражат катары эмес, күч келүүдөн кийинки калыбына келүүгө мүмкүн болгон кошумча жардам катары кабыл алуу керек.
Алча ширеси кимдер үчүн өзгөчө актуалдуу болушу мүмкүн
Мындай суусундук олуттуу физикалык күч келүүгө үзгүлтүксүз туш болгон адамдар үчүн көбүрөөк кызыгуу жаратат. Сөз системалуу машыгуулар жөнүндө да, физикалык активдүүлүк жогорулаган айрым мезгилдер жөнүндө да болушу мүмкүн.
Алча ширеси узакка созулган чуркоодон, буттарга интенсивдүү машыгуудан, турнирге же беттешке катышкандан, ошондой эле катары менен бир нече оор машыгуу күндөрүнөн кийин кошумча жардам катары каралат.
Ошол эле учурда колдо болгон илимий маалыматтар суусундук булчуңдардын оорусун сөзсүз азайтат же калыбына келүүнүн бардык көрсөткүчтөрүн бирдей жакшыртат деп айтууга мүмкүндүк бербейт. Айрым изилдөөлөрдүн жыйынтыктары айырмаланат, ошондуктан анын мүмкүн болгон пайдасын организмге кошумча жардам катары гана баалоо керек.
Эске салсак, буга чейин күн сайын туздалган бадыраң жесе организмде кандай өзгөрүүлөр болору тууралуу жазганбыз.
