Коомдук талкууга коюлган мыйзам долбоору билдиргендей, Кыргызстанда тарыхый-маданий мурас объекттерин бузууга, аларды Тарых жана маданият эстеликтеринин мамлекеттик тизмесинен чыгарууга, ошондой эле коргоо аймактарынын чегинде жаңы курулуш жүргүзүүгө он жылдык мораторий киргизүү сунушталууда.
Тиешелүү мыйзам долбоорун Маданият министрлиги даярдаган. Документ коомдук талкууга чыгарылып, тарых жана маданият эстеликтерин сактоого, алардын жоголушуна жол бербөөгө жана маданий мурас объекттерине мамлекеттик көзөмөлдү күчөтүүгө багытталган чаралардын комплексин камтыйт, жазат InoZpress.
Мыйзам долбоору кандай чектөөлөрдү сунуштайт
Эгер документ кабыл алынса, он жылдык мөөнөткө төмөнкү аракеттерге түздөн-түз тыюу салуу сунушталат:
- эстеликтерди тарыхый-маданий баалуулугун жоготту деп таанууга;
- объекттерди Тарых жана маданият эстеликтеринин мамлекеттик тизмесинен чыгарууга;
- маданий мурас объекттерин бузууга жана демонтаждоого;
- коргоо аймактарынын чегинде жаңы курулуш жүргүзүүгө.
Өзгөчө учур катары реставрациялоо, консервациялоо жана музейлештирүү иштерине гана уруксат берилет.
Эмне үчүн бийлик мораторий киргизүүнү сунуштоодо
Демилгенин авторлору акыркы жылдары коргоо аймактарынын кыскарышы, объекттердин мамлекеттик реестрден чыгарылышы жана андан кийин коммерциялык курулуш үчүн бузулушу көбөйгөнүн белгилешет.
Иштеп чыгуучулардын пикиринде, убактылуу тыюу төмөнкүлөргө мүмкүндүк берет:
- эстеликтерди толук инвентаризациялоого;
- коргоо аймактарынын чек араларын тактоого;
- тарыхый-маданий мурас объекттеринин бирдиктүү санариптик базасын түзүүгө;
- мамлекеттик эсепке алуу системасын натыйжалуу кылууга.
Мамлекеттик органдар үчүн кандай милдеттер киргизилет
Мыйзам долбоорунда мамлекеттик жана жергиликтүү бийлик органдары маданий мурас объекттеринин абалын начарлатышы же аларды коргоо режимин бузушу мүмкүн болгон чечимдерди кабыл ала албай турганы каралган.
Мындан тышкары, министрлер кабинетине мыйзам күчүнө киргенден кийин алты айдын ичинде:
- ченемдик укуктук актыларды жаңы талаптарга ылайык келтирүү;
- эстеликтерди инвентаризациялоону уюштуруу;
- маданий мурас объекттерин коргоонун жаңы механизмдерин ишке ашырууну камсыз кылуу сунушталууда.
Мыйзам кабыл алынса эмне өзгөрөт
Эгер документ жактырылса, тарыхый-маданий мурас объекттери кошумча укуктук коргоого ээ болот. Бийлик мораторий тарыхый имараттарды жоготуу практикасын токтотууга жана аларды эсепке алуу менен коргоонун кыйла ачык системасын түзүүгө мүмкүндүк берет деп эсептейт.
Эске салсак, буга чейин Кыргызстан өнүгүүнүн артыкчылыктарын аныктаганы жана аты ондогон жылдарга ой жүгүртүүгө.
