24.kg маалымдагандай, Кыргызстанда асыл тукум продукцияны жана асыл тукум материалды экспорттоо жана импорттоо үчүн өзүнчө тартиптин долбоору даярдалды. Жаңы эрежелер селекциялык иштерде колдонулган жаныбарларды жана башка продукцияларды камтышы керек.
Долбоорду иштеп чыккандар фермерлерди сапаттуу генетикалык материал менен камсыздоону, малдын өндүрүмдүүлүгүн жогорулатууну жана анын тукумдук өзгөчөлүктөрүн жакшыртууну көздөшүүдө. Асыл тукум продукция менен жүргүзүлгөн ар бир операция үчүн атайын ырастоо жол-жобосун киргизүү пландалууда, жазат InoZpress.
Асыл тукум продукция үчүн кандай эрежелерди киргизүү сунушталууда
Министрлер кабинетинин токтом долбооруна ылайык, асыл тукум продукцияны асыл тукум иштери боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын атайын корутундусун алгандан кийин гана өлкөгө ташып кирүүгө же сыртка чыгарууга болот. Бул документсиз экспорттук-импорттук операция белгиленген тартип боюнча жүргүзүлбөшү керек.
Ыйгарым укуктуу орган конкреттүү жаныбар, продукция же материал асыл тукум категориясына кирерин аныктап, ошондой эле алардын асыл тукумдук баалуулугун белгилеши керек. Мындан тышкары, мекеме Кыргызстандын аймагына ташылып кирген продукциянын сапатын көзөмөлдөйт.
Айыл чарба министрлиги менен бажы маалыматтарды кантип алмашат
Корутунду даярдалгандан кийин анын көчүрмөсүн автоматтык түрдө Мамлекеттик бажы кызматына жөнөтүү пландалууда. Мунун аркасында тармактык орган менен бажы ар бир операция боюнча маалыматтарды кагаз документтерди өзүнчө алмаштырбастан ала алышат.
Долбоордо бир нече мамлекеттик түзүмдүн катышуусу каралган. Көзөмөлдүн негизги элементтери төмөнкүдөй болушу керек:
- ыйгарым укуктуу органдын корутундусу импорт жана экспорт үчүн милдеттүү болот;
- жаныбарлардын жана продукциянын асыл тукумдук баалуулугу бааланат;
- ташылып кирген материалдын сапатын өзүнчө текшерүү пландалууда;
- корутундулардын көчүрмөлөрү Мамлекеттик бажы кызматына келип түшөт;
- ветеринардык органдар да асыл тукум продукциянын чек ара аркылуу өтүшүн көзөмөлдөйт.
Эмне үчүн ветеринардык органдар көзөмөлгө тартылат
Ветеринардык органдар асыл тукум жаныбарларды жана генетикалык материалды өлкөгө ташып кирүүнү жана сыртка чыгарууну көзөмөлдөөгө катышышы керек. Бул эл аралык жеткирүүлөрдө ветеринардык талаптарды сактоо жана жаныбарларды чек ара аркылуу өткөрүүгө байланышкан тобокелдиктерди азайтуу үчүн зарыл.
Долбоорду иштеп чыккандар эрежелер Евразия экономикалык бирлигинин асыл тукум мал чарбачылыгы жана ветеринардык көзөмөл жаатындагы талаптарына шайкеш келиши керектигин өзүнчө белгилешет. Документте ошондой эле корутундунун формасын, аны алуу тартибин жана продукцияга коюлган талаптарды бекитүү пландалууда.
Жаңы эрежелер малчылар үчүн эмнени өзгөртүшү керек
Министрлер кабинетинде өзүнчө тартип асыл тукум материалды жеткирүүнү ачык-айкын кылат деп күтүшүүдө. Фермерлер үчүн бул селекциялык иштерде колдонулган жаныбарлардын же башка продукциянын келип чыгышын, сапатын жана асыл тукумдук баалуулугун текшерүүнүн так механизмин түзүшү керек.
Реформанын дагы бир милдети — чарбаларды өлкөдө багылган малдын тукумдук өзгөчөлүктөрүн жакшыртууга мүмкүндүк берген генетикалык материал менен камсыздоо. Ошол эле учурда долбоордун негиздемесине ылайык, токтомду кабыл алуу республикалык бюджеттен кошумча чыгымдарды талап кылбайт.
Эске салсак, буга чейин биз Бишкекте 19-августтагы күйүүчү майдын баасы жана күйүүчү май рыногунда эмне болуп жатканы тууралуу жазганбыз.
