Kaktus.media маалымдагандай, Жогорку Кеңештин депутаты Дастан Бекешев 9-сентябрда Кыргызстандын PISA 2025 эл аралык изилдөөсүндөгү жыйынтыктарына комментарий берди. Парламентарий күнөөлүүлөрдү издебей, алынган көрсөткүчтөрдөн жыйынтык чыгарып, мектептердеги билим берүү шарттарын өзгөртүүгө чакырды.
Мониторингдин жыйынтыгы боюнча Кыргызстан 91 өлкөнүн ичинен 80-орунду ээледи. Бекешев окуган текстти түшүнүү, мектепте алган билимди практикада колдонуу, мугалимдердин иш жүгүнүн көптүгү жана окуу китептери менен жетишсиз камсыздалуу көйгөйлөрүнө өзгөчө көңүл бурду, жазат InoZpress.
Бекешев PISA 2025 жыйынтыктары тууралуу эмне деди
Депутат Кыргызстандын 80-орунду ээлешин трагедия катары кабыл албоо керектигин баса белгиледи. Анын айтымында, PISA изилдөөсү окуучулардын мектепте алган билиминин көлөмүнөн көрө, алардын ошол билимди чыныгы турмуштук кырдаалдарда колдоно билүү жөндөмүн баалайт.
Жыйынтыктардын маанисин түшүндүрүп жатып, Бекешев текстти түшүнүү боюнча мисал келтирди. Анын айтымында, беш окуучуну алсак, алардын ичинен бирөө гана окуган текстинин маанисин түшүнө алат.
Бул көйгөйгө токтолгон депутат мектептерди балдардын сырткы көрүнүшүнө эмес, алардын билимине жана окуу материалын түшүнүүсүнө көбүрөөк көңүл бурууга чакырды.
«Албетте, бул трагедия эмес. PISA мектептеги билимди эмес, биздин окуучулар билимди практикада кантип колдонорун изилдейт. Мына ушул жерде кызыктуу жагдайлар бар. Эгер беш окуучуну отургузсак, алардын бирөө гана окуган текстинин маанисин түшүнөт, төртөө түшүнбөйт. Бизде окуу жана окулган текстти түшүнүү боюнча көйгөйлөр бар. Мектептерде окуучунун сырткы көрүнүшүнө, окуучу кыздын юбкасынын узундугуна же анын кандай боёнгонуна көңүл бурушат. Биз билимге, окуучунун башында эмне бар экенине, ал түшүнүп жатабы же жокпу, ошого көңүл бурушубуз керек».
Эмне үчүн депутат мугалимдердин жүгүн азайтууга чакырды
Бекешев билим берүү процессине түздөн-түз тиешеси жок кошумча жумуштарды педагогдор үчүн өзүнчө көйгөй катары атады. Анын айтымында, мугалимдер ишембиликтерге тартылып, ошондой эле окуучулардын портфолиолорун толтуруу менен алек болушат.
Парламентарий педагогдор балдарды окутууга түздөн-түз көңүл бура алышы үчүн аларды мындай милдеттерден бошотуу керек деп эсептейт. Ал PISA жыйынтыктарын мектеп программасы алынган билимди класстан тышкары колдонууга канчалык жардам берери менен да байланыштырды.
Өзүнүн позициясын түшүндүрүп жатып, Бекешев математика жана табигый илимдер боюнча мисалдарды келтирип, айрым адамдарды күнөөлөбөөгө чакырды.
«Аларды мындан бошотуу керек. Алар окутушу гана керек, бүттү. Трагедия ушунда. Окуучу математиканы өтөт: акчаны эсептей алат, бирок салыкты эсептей албайт. Бул кадимки эле математика. Физиканы, химияны окуйт, бирок муну практикада кантип колдонууну билбейт. Чоң көйгөй ушунда. Эч кимди уруштун кереги жок. Келгиле, мындан жыйынтык чыгаралы. Мектепте окуу үчүн шарттарды түзүү керек».
Изилдөөнүн жыйынтыктары кандай көйгөйлөрдү көрсөттү
Депутаттын сөзүнөн маселе эл аралык рейтингдеги бир гана көрсөткүчкө эмес, мектептик билим берүүнүн бир нече багытына тиешелүү экени көрүнөт. Ал функционалдык сабаттуулукка — билимди практикалык маселелерди чечүү үчүн колдонуу жөндөмүнө өзгөчө көңүл бурду.
Белгиленген көйгөйлөрдүн арасында:
- Кыргызстан PISA 2025 изилдөөсүнө катышкан 91 өлкөнүн ичинен 80-орунду ээледи;
- Бекешев келтирген мисал боюнча, беш окуучунун бирөө гана окуган текстинин маанисин түшүнөт;
- окуучулар текстти окуу жана анын маанисин түшүнүүдө кыйынчылыктарга туш болушат;
- сабактарда алынган билимди практикалык маселелерди чечүүдө дайыма эле колдоно алышпайт;
- окуучу акчаны эсептей алганы менен, салыкты эсептөөдө кыйынчылыкка туш болушу мүмкүн;
- физика жана химия боюнча билимдер дайыма эле алардын практикада колдонулушу менен байланышпайт;
- мугалимдер ишембиликтерге жана башка кошумча жумуштарга тартылат;
- педагогдорго окуучулардын портфолиолорун толтуруу милдети да жүктөлөт;
- PISA маалыматтарына ылайык, окуучулардын окуу китептери менен камсыздалышы 78%ды түзөт.
Бекешев окуу китептеринин жетишсиздигине көңүл бурду
Депутат төмөн көрсөткүчтөрдүн дагы бир себеби катары окуу китептери боюнча абалды атады. Ал келтирген PISA маалыматтарына ылайык, алар менен камсыздалуу деңгээли болгону 78%ды түзөт. Демек, бардык эле окуучулар керектүү окуу материалдары менен камсыздалган эмес.
Күнөөлүүлөрдү издөөнүн ордуна Бекешев эл аралык изилдөөнүн жыйынтыктарын өзгөрүүлөр үчүн негиз катары пайдаланууну сунуштады. Анын пикиринде, мектептерде дал окуу үчүн шарттарды түзүү, педагогдорду бөтөн милдеттерден бошотуу жана балдардын материалды канчалык түшүнүп, аны практикада колдоно алышына көбүрөөк көңүл буруу зарыл.
Эмне үчүн PISA мектептеги билимди гана баалабайт
Депутаттын билдирүүсүнүн өзөгүндө окуу материалын жаттап алуу менен аны колдоно билүүнүн ортосундагы айырма болду. Дал ушул себептен Бекешев түшүнүп окуу, салыктарды эсептөө жана физика менен химия боюнча билимдерди күнүмдүк турмушта колдонуу тууралуу өзүнчө сөз кылды.
Мындай түшүндүрмө 80-орунду Кыргызстандын башка катышуучулардын арасындагы позициясы катары гана эмес, депутаттын пикиринде, мектеп системасынын ичинде өзгөрүүлөрдү талап кылган көйгөйлөрдүн көрсөткүчү катары да кароого мүмкүндүк берет. Ошол эле учурда ал күнөөлөөлөрдөн баш тартып, жыйынтык чыгарууга жана билим алуу үчүн ылайыктуу шарттарды түзүүгө көңүл бурууга чакырды.
Эске салсак, мурда Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарында мүмкүнчүлүгү чектелген адамдарга жардам берүүчү колдонмону кантип алса болору тууралуу жазганбыз.
