Бишкекте жарандардын ден соолугуна терс таасир эткен азыктарга карата акциз саясатын өркүндөтүү маселеси боюнча жолугушуу өттү. Open.kg Саламаттык сактоо министрлигинин басма сөз кызматына шилтеме кылып билдиргендей, талкууга Экономика жана коммерция министрлигинин, Каржы министрлигинин өкүлдөрү, ДССУ жана ЮНИСЕФ эксперттери, ошондой эле өлкөнүн бизнес-ассоциациялары катышты, жазат InoZpress.
Жолугушуунун негизги темасы таттуу суусундуктарга жана курамында тузу жогору азыктарга карата колдонулуп жаткан акциздерди өзгөртүү демилгеси болду.
Эмне үчүн ставка өзгөртүлүшү сунушталууда
Азыркы учурда Кыргызстанда таттуу суусундуктарга акциз литрине 3 сом өлчөмүндө алынат. Мында канттын чыныгы курамы эске алынбайт, ошондуктан канттын деңгээли ар башка болгон суусундуктар бирдей салык салынат.
Ашыкча керектөө маселеси тууралуу саламаттык сактоо министринин орун басары Темирбек Эркинов билдирди.
Калктын ден соолугу жана туура эмес тамактанууга байланышкан көйгөйлөр коомдук саламаттык сактоо системасы үчүн барган сайын актуалдуу болуп жатат. Улуттук статистика комитетинин 2023-жылдагы маалыматына ылайык, Кыргызстандагы балдардын болжол менен 9 пайызы ашыкча салмактан жабыркайт, бул дээрлик ар бир он биринчи бала дегенди билдирет. Мындан тышкары, 6 айдан 23 айга чейинки балдардын 75 пайызы зыяндуу тамак-ашты керектейт, ал эми 78 пайызы үзгүлтүксүз таттуу суусундуктарды ичет.
Кандай акциз форматы сунушталууда
Министрлик канттын курамына жараша дифференцияланган акциз системасына өтүүнү сунуштайт.
Таттуу суусундуктар үчүн алдын ала шкала:
- 100 млге 5 г чейин кант — литрине 5 сом
- 5–8 г — литрине 7 сом
- 8–11 г — литрине 9 сом
- 11 г ашык — литрине 11 сом
Мындан тышкары, кант менен кофеиндин жогорку концентрациясына байланыштуу энергетикалык суусундуктарга литрине 20 сом өлчөмүндө туруктуу акциз киргизүү сунушталууда.
Тузу жогору азыктарга акциздер
Чипсы жана туздуу закускаларды кошкондо, курамында тузу жогору азыктар үчүн өзүнчө шкала каралган:
- 100 г продукцияга 1,2 г чейин туз — 0 сом
- 1,2–1,5 г — 100 г үчүн 5 сом
- 1,5–2,0 г — 100 г үчүн 10 сом
- 2,0–2,5 г — 100 г үчүн 15 сом
- 2,5 г ашык — 100 г үчүн 20 сом
Министрликтин түшүндүрмөсүнө ылайык, жаңы модель өндүрүүчүлөрдү кант менен туздун көлөмүн азайтууга түрткү бериши керек, ошондой эле керектөөчүлөрдүн адаттарын өзгөртүүгө көмөк көрсөтөт.
Жолугушуунун катышуучуларынын позициясы
Бизнес өкүлдөрү демилгенин экономикалык кесепеттери боюнча бир катар сунуштарды жана эскертүүлөрдү билдиришти. Мамлекеттик органдар бул сунуш жугуштуу эмес оорулардын алдын алуу боюнча мамлекеттик саясаттын бир бөлүгү экенин белгилешти.
ДССУ жана ЮНИСЕФ өкүлдөрү кант менен тузу жогору азыктарды керектөөнү азайтуу зарылдыгын баса белгилеп, демилгени колдошту.
Жаңы акциздерден түшкөн каражаттар мамлекеттик бюджетке түшүп, профилактика, дарылоо жана саламаттык сактоо системасын чыңдоо программаларына багытталары айтылды. Министрлик мындан ары да мамлекеттик органдар жана бизнес менен консультацияларды улантат.
Эске салсак, буга чейин биз окумуштуулар узак жашоо генин көчүрүү аркылуу чычкандардын өмүрүн узартууга жетишкенин жазганбыз.
