Корея Республикасынын Тышкы иштер министрлиги билдиргендей, 16-сентябрда Сеулда мамлекет башчыларынын деңгээлинде «Корея Республикасы — Борбор Азия» форматындагы биринчи саммит өтөт. Корея Республикасынын президенти Ли Чжэ Мён Казакстандын, Кыргызстандын, Тажикстандын, Түркмөнстандын жана Өзбекстандын лидерлерин кабыл алат.
Жалпы жолугушууга чейин Түштүк Кореянын президенти Борбор Азиянын беш өлкөсүнүн ар бир лидери менен өзүнчө сүйлөшүүлөрдү өткөрүүнү пландап жатат. Эки тараптуу жолугушуулар 14–16-сентябрга белгиленген, ал эми сүйлөшүүлөрдүн негизги багыттары соода, инвестициялар, энергетика, өтө маанилүү минералдар жана жеткирүү чынжырларынын туруктуулугу болмокчу, жазат InoZpress.
Корея менен Борбор Азиянын биринчи саммити качан өтөт
Лидерлердин негизги жолугушуусу 16-сентябрда Сеулда өтөт. Ал Корея Республикасын жана Борбор Азиянын беш мамлекетин бириктирген жогорку деңгээлдеги биринчи көп тараптуу жолугушуу болот.
Сеул аймак менен мамилелерди көп тараптуу өз ара аракеттенүүнүн жаңы деңгээлине чыгарууну көздөп жатат. Практикалык милдеттердин бири катары жеткирүү чынжырларын диверсификациялоо үчүн шарттарды түзүү жана Борбор Азия мамлекеттери менен кызматташууну кеңейтүү аталууда.
Лидерлер кандай маселелерди талкуулоону пландап жатышат
Алдыдагы саммиттин күн тартибинде экономикалык багыт олуттуу орунду ээлейт. Тараптар кызматташуунун бир нече стратегиялык багыттарын карап чыгууну пландашууда:
- өз ара сооданы өнүктүрүү;
- инвестицияларды тартуу жана кеңейтүү;
- энергетика тармагындагы кызматташтык;
- өтө маанилүү минералдар жаатындагы өз ара аракеттенүү;
- эл аралык жеткирүү чынжырларын диверсификациялоо;
- инфраструктуралык долбоорлорду ишке ашыруу;
- Корея Республикасынын Борбор Азия өлкөлөрү менен көп тараптуу кызматташуусун кеңейтүү.
Жолугушууга даярдык бир нече ай бою жүрдү. Февралда Сеулда ведомстволор аралык даярдык комитети түзүлүп, март айында Тышкы иштер министрлигинин алдында өзүнчө жумушчу топ пайда болгон. Июнь айында Кореянын жана Борбор Азиянын беш мамлекетинин өкүлдөрү Ташкентте жолугуп, саммиттин программасын, күн тартибин жана мүмкүн болгон жыйынтыктарын талкуулашкан.
Саммит Кыргызстан үчүн эмнени билдириши мүмкүн
Кыргызстан үчүн энергетика жана суу ресурстарын башкаруу келечектүү багыттардын бири бойдон калууда. Кыргыз жана корей тараптары сентябрдагы жолугушууга мөңгүлөрдү коргоо жана суу ресурстарын башкарууга байланыштуу биргелешкен документти даярдап келишкен.
Эки мамлекеттин мамилелери азыртадан эле ири финансылык жана инфраструктуралык долбоорлорду камтыйт. Кыргызстан менен Корея Республикасынын ортосунда 2025–2029-жылдар аралыгында Кореянын EDCF Экономикалык өнүктүрүү жана кызматташтык фондунан 500 миллион долларга чейин жеңилдетилген каржылоо берүүнү караган алкактык келишим иштейт.
Корея кайсы долбоорлорго каржылоо берет
Келишимде каралган каржылоо турак жай, медициналык жана башка инфраструктуралык долбоорлорго багытталышы мүмкүн. Ошентип, кызматташтык дипломатиялык байланыштарды гана эмес, Кыргызстандын инфраструктурасын өнүктүрүүгө түздөн-түз байланышкан программаларды да камтыйт.
Өзүнчө багыт энергетикага тиешелүү. Корея Республикасы Кыргызстандын бөлүштүрүүчү электр тармактарын санариптештирүүнү жана SCADA/DMS системаларын киргизүүнү караган, баасы 2,5 миллиард вон болгон долбоорду каржылайт.
Эмне үчүн Сеул Борбор Азия менен кызматташууну күчөтүүдө
Түштүк Корея тарап Борбор Азияга болгон кызыгуунун күчөшүн аймактын өсүп жаткан геоэкономикалык мааниси менен байланыштырат. Сеул үчүн жеткирүү чынжырларын кеңейтүү жана диверсификациялоо мүмкүнчүлүктөрү, ошондой эле стратегиялык тармактардагы өз ара аракеттенүүнү өнүктүрүү маанилүү.
Саммит мамлекет башчыларынын деңгээлиндеги жаңы көп тараптуу форматты бекемдөөгө тийиш. Жалпы сүйлөшүүлөр менен катар пландаштырылган эки тараптуу жолугушуулар Борбор Азиянын беш өлкөсүнүн ар бирине Түштүк Корея тарап менен кызматташуунун өз багыттарын өзүнчө талкуулоого мүмкүнчүлүк берет.
Эске салсак, буга чейин Кыргызстан Кытайга темир жол бойлой өнөр жай коридорун түзүп, бизнес үчүн эмне өзгөрөрү тууралуу жазганбыз.
