Европа биримдиги Россиянын каржы системасына каршы санкцияларды күчөткөндөн кийин эл аралык байкоочулардын көңүлү Борбордук Азияга бурулду. Kaktus.media маалымдагандай, Казакстан менен Кыргызстан азыр санкцияларды айланып өтүү жана каржы агымдарын кайра бөлүштүрүү үчүн мүмкүн болгон аймак катары каралууда. Ошол эле учурда Кыргызстан, түндүк коңшусунан айырмаланып, бул кырдаалдан узак мөөнөттүү пайда ала алат, жазат InoZpress.
Европанын санкциялары 29-январдан тарта күчүнө кирип, Россия менен байланышкан бардык транзакцияларга көзөмөлдү күчөттү. Ушул шартта Казакстанда ири банктарга текшерүүлөр башталып, бул өлкөгө болгон эл аралык ишенимди азайтышы мүмкүн. Кыргызстан үчүн болсо бул кризис жаңы мүмкүнчүлүктөрдүн терезесин ачат.
Казакстандын Россияга болгон каржылык көз карандылыгы
Казакстан көп жылдар бою Россиянын каржы системасына көз каранды болуп келген. Бул көз карандылык өзгөчө «Росатом» катышкан атомдук электростанциянын курулушу башталгандан кийин күчөдү. Өлкө энергетикалык жана технологиялык жактан Москванын таасирине түшүп, санкциялардын кысымында манёвр мүмкүнчүлүгүн чектеп койду.
Мындан тышкары, Казакстандын интернет-инфраструктурасы азыркыга чейин Россия аркылуу өтүп, маалыматтык көзөмөл жана кийлигишүү коркунучун жаратат. Мунун баары өлкөнүн каржы системасын тышкы таасирге жана санкцияларга ачык кылат.
- Россия банктук сектордо таасирин сактап келет;
- Казак компаниялары санкцияларды айланып өтүү схемаларына катышууда;
- Өлкө банктарына чектөөлөрдүн жайылышынын коркунучу жогорулап жатат.
Кыргызстан каржы туруктуулугун кантип чыңдап жатат
Кыргызстандын банк системасы мурунтан эле туруктуулук боюнча сыноодон өтүп, коңшулардын каталарын эске алган. Айрым банктарга каршы санкциялар киргизилгенден кийин ички процедуралар кайра каралып, каржы операцияларына көзөмөл күчөтүлдү.
- Кардарларды жана транзакцияларды текшерүү эрежелери күчөтүлдү;
- Эл аралык AML/CFT протоколдору боюнча контрагенттерди текшерүү системасы киргизилди;
- Операциялардын ачыктыгы жана чет элдик жөнгө салуучулар менен кызматташуу жогорулатты.
Бул кадамдар Кыргызстанга эл аралык өнөктөштөрдүн алдында жакшы имидж түзүүгө жана Борбордук Азиядагы каржы борборунун пайдубалын бекемдөөгө жардам берди.
Кыргызстан жаңы геосаясий реалдуулукта кандай мүмкүнчүлүккө ээ
Санкциялар күчөп, логистикалык маршруттар өзгөргөн шартта Борбор Азия стратегиялык мааниге ээ аймакка айланууда. Кытай менен Европаны байланыштырган Орто коридор Кыргызстанды континенттеги транспорттук жана каржылык логистиканын маанилүү бутагы кылышы мүмкүн.
Бул үчүн өлкөгө төмөнкү кадамдар зарыл:
- каржы системасынын тышкы оюнчулардан көз карандысыздыгын сактоо;
- санарип инфраструктураны жана коопсуз байланыш каналдарын өнүктүрүү;
- эл аралык стандарттарга шайкеш мыйзамдык базаны түзүү.
Кыргызстан бул өзгөрүүлөргө даяр экенин көрсөткөн. «Альфа Телеком» компаниясынын улутташтырылышы жана мамлекеттик маалымат базаларынын көзөмөлү өлкөнүн каржы жана байланыш суверенитетин ийгиликтүү сактап калган мисал болду.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, жыл башында Кыргызстан аркылуу Россияга автоунааларды кайра экспорттоо азайганы тууралуу.
