Prevention маалымдагандай, күн сайын болжол менен 50–100 тал чачтын түшүшү аялдар үчүн да, эркектер үчүн да нормалдуу деп эсептелет. Адистер бул процессти чачтын табигый жашоо цикли менен байланыштырышат.
Эгер күн сайын 150 талдан ашык чач түшсө, адистер трихологго кайрылууну сунушташат. Чачтын ашыкча түшүшү ооруларга, тукум куучулукка, азык заттардын жетишсиздигине, гормоналдык өзгөрүүлөргө, стресске, жаш куракка жана башка факторлорго байланыштуу болушу мүмкүн, жазат InoZpress.
Күн сайын канча чач түшүшү мүмкүн
Сертификатталган пластикалык хирург жана Сан-Францискодогу Пластикалык хирургия жана лазердик терапия борборунун медициналык директору Уши Раджагопал суткасына 50дөн 100 талга чейин чачтын түшүшүн нормалдуу деп эсептейт. Күн сайын 150 талдан ашык чачтын түшүшү адис менен кеңешүүгө себеп болуп саналат.
Чачтын табигый түшүшү төрт фазадан турган жашоо циклине байланыштуу:
- анагендик фаза — активдүү өсүү мезгили, анда чачтын болжол менен 85%ы болот. Тамырдагы клеткалар тез бөлүнүп, чачтын өзөгүн түзөт. Узактыгы генетикага жана чачтын жайгашкан жерине жараша болот, бирок адатта үч жылдан төрт жылга чейин созулат;
- катагендик фаза — чач клеткалары бөлүнүүсүн токтотуп, калган чачтар баш терисинин бетине жакындай турган өткөөл мезгил. Бул этап болжол менен эки-үч жумага созулат;
- телогендик фаза — чач фолликуласынын эс алуу мезгили. Чач активдүү өсүүсүн токтотуп, акырында түшөт. Бул фазанын узактыгы бир айдан төрт айга чейин созулат;
- экзогендик фаза — дерматологдор өзүнчө бөлүп көрсөткөн этап, мурда ал телогендик фазанын бир бөлүгү деп эсептелген. Фолликулада анагендик фазадагы жаңы чачтар пайда болуп, телогендик этаптагы чачтарды сүрүп чыгара баштайт. Дал ушул учурда чачтын өзөгү фолликуладан бөлүнүп, чач түшөт.
Сертификатталган дерматолог, трихолог жана Daniel Alain компаниясынын башкы дарыгери Энди Горен аялдар жана чачы узун адамдар чачтын түшүшүн, өзгөчө баш жууганда, көбүрөөк байкай турганын белгилейт.
Анын маалыматы боюнча, чачтын кайтарылгыс түшүшүнүн эң кеңири тараган түрү — андрогендик алопециясы бар аялдардын 60%ында баш жууганда 400 талдан ашык чач түшүшү мүмкүн.
Кандай себептер чачтын катуу түшүшүнө алып келиши мүмкүн
Адистер чачтын ашыкча түшүшүнүн бир нече кеңири тараган себептерин аташат. Алар организмдеги убактылуу өзгөрүүлөргө да, күчөп бара жаткан абалдарга да байланыштуу болушу мүмкүн.
Westlake Dermatology клиникасынын сертификатталган дерматологу Лиза Роудстун айтымында, телогендик алопецияда чачтын түшүшү ооруга, айрым дары-дармектерди кабыл алуу режиминин өзгөрүшүнө же психологиялык стресске байланыштуу болушу мүмкүн.
Көпчүлүк учурда мындай абалда чачтын ашыкча түшүшү болжол менен үч-төрт айдан кийин өзүнөн-өзү азаят. Уши Раджагопал рак, артрит, депрессия, жүрөк оорулары, подагра жана жогорку кан басымды дарылоодо колдонулган препараттар чачтын түшүшүнө түрткү бериши мүмкүн экенин белгилейт.
Андрогендик алопеция жана тукум куучулук чачка кандай таасир этет
Эркек же аял тибиндеги таз болуу деп да белгилүү болгон андрогендик алопеция — чачтын бара-бара түшүшүнүн эң кеңири тараган түрү. Лиза Роудстун айтымында, ал организмде айланып жүргөн гормондор чач фолликулаларынын көлөмүн акырындык менен кичирейткенде пайда болот.
Натыйжада бул процесс фолликулалардын кайтарылгыс жоголушуна алып келиши мүмкүн.
Генетика да адамдын чачы жаш өткөн сайын канчалык коюу бойдон каларын аныктоодо олуттуу роль ойнойт. Уши Раджагопал алопеция эркектерде да, аялдарда да көп учурда тукум куучулук мүнөзгө ээ экенин белгилейт.
Кандай жетишсиздиктер жана гормоналдык өзгөрүүлөр чачтын түшүшүнө себеп болушу мүмкүн
Темирдин, цинктин, А жана D витаминдеринин, ошондой эле башка керектүү азык заттардын жетишсиздиги чачтын түшүшүнө өбөлгө түзүшү мүмкүн. Витаминдердин же минералдардын жетишсиздигин дарыгер кан анализинин жардамы менен аныктай алат.
Ошондой эле төмөнкүлөргө байланыштуу гормоналдык өзгөрүүлөр себеп болушу мүмкүн:
- кош бойлуулук;
- төрөт;
- менопауза;
- перименопауза;
- калкан безинин иштешинин бузулушу.
Стресс гормоналдык өзгөрүүлөрдү, анын ичинде кортизолдун деңгээлинин жогорулашын пайда кылышы мүмкүн, бул да чачтын түшүшүнө өбөлгө түзөт.
Жаш өткөн сайын чачтын өсүү ылдамдыгы жайлап, чачтын өзү ичкерет. Жаш куракка байланыштуу чачтын түшүшүнө эркектер да, аялдар да кабылышы мүмкүн.
Чачка кам көрүү каражаттары чачтын түшүшүнө алып келиши мүмкүнбү
Schweiger Dermatology клиникасынын сертификатталган дерматологу Жейсон Миллер чачка кам көрүү каражаттары өзүнөн-өзү түздөн-түз чачтын түшүшүнө себеп болушу күмөн экенин түшүндүрөт. Бирок айрым каражаттар дүүлүгүүнү жана сезгенүүнү пайда кылып, бул процесске өбөлгө түзүшү мүмкүн.
Миллер агрессивдүү каражаттар чачка зыян келтириши мүмкүн экенине өзүнчө көңүл бурган:
«Чач үчүн агрессивдүү каражаттар чачтын өзөгүн жабыркатып, анын түшүшүнө да алып келиши мүмкүн».
Чач катуу түшкөндө эмне кылуу сунушталат
Адистер чачтын түшүшү адаттагыдан кыйла күчөгөн учурда тамактанууга жана кам көрүүгө көңүл бурууну сунушташат.
Негизги сунуштардын арасында:
- чачтын абалын сактоо үчүн керектүү витаминдер жетиштүү болгон толук кандуу тамактанууну кармануу;
- чачты жабыркатышы же баш терисин дүүлүктүрүшү мүмкүн болгон агрессивдүү шампундардан, боёктордон жана башка каражаттардан баш тартуу;
- чач түздөгүчтөрдү, тармалдаткычтарды жана жогорку температурадагы фенди колдонууну минималдаштыруу.
Дарыгерлер организмге керектүү заттардын жетишсиздигин толуктай ала турган препараттарды да белгилешет. Мындай каражаттарды трихологдун же дерматологдун көзөмөлүндө жана дайындоосу боюнча кабыл алуу сунушталат.
Эске салсак, буга чейин биз түшкү тамактан кийин алсыздыктан кантип сактануу керектиги жана диетологдор атаган тамактануунун негизги эрежеси тууралуу жазганбыз.
