SciTechDaily маалыматына ылайык, Virginia Tech университетинин изилдөөчүлөрү кандагы кант жогору болгон учурда физикалык жүктөм күтүлгөн аэробдук чыдамкайлык өсүшүн бербеши мүмкүн экенин, ал эми кетогендик диета булчуңдардын машыгууга болгон адаптациясын жарым-жартылай калыбына келтире аларын аныкташты, жазат InoZpress.
Эмне үчүн машыгуу баарына бирдей таасир бербейт
Физикалык активдүүлүк узак мөөнөттүү ден соолуктун негизги фактору катары каралат. Ал май массасын азайтат, жүрөк-кан тамыр системасын бекемдейт жана кардиореспиратордук чыдамкайлыкты жогорулатат — бул организмдин кычкылтекти жеткирүү жана пайдалануу жөндөмүн чагылдырган көрсөткүч.
Бирок гипергликемия шартында бул механизм бузулат. Канттын жогору болушу жүрөк жана бөйрөк ооруларынын коркунучу менен байланыштуу болуп, иштеп жаткан булчуңдардын машыгуу маалында кычкылтекти көбүрөөк колдонуу жөндөмүн төмөндөтөт. Натыйжада машыгуу пайдалуу бойдон калганы менен, организмдин адаптациясы анча натыйжалуу болбой калат.
Кетогендик диета менен жүргүзүлгөн эксперимент
Изилдөө 2026-жылдын 25-февралында Nature Communications журналында жарыяланган. Кант деңгээли жогору болгон чычкандарга жогорку майлуу кетогендик диета берилген.
Иштин жетекчиси, машыгуу медицинасы боюнча адис Сара Лессард мындай деп түшүндүрдү:
«Кетогендик диетада бир жуманын ичинде чычкандардын кант деңгээли толугу менен нормалдашты, аларда таптакыр диабет жоктой болду. Убакыттын өтүшү менен диета алардын булчуң түзүлүшүн өзгөртүп, аларды көбүрөөк кычкылдануучу кылып, аэробдук жүктөмгө жакшыраак жооп бере баштады».
Анын айтымында, жаныбарларда чыдамкайлыкка жооп берген жай булчуң булактарынын үлүшү көбөйүп, кычкылтекти пайдалануу натыйжалуураак болгон.
Тарыхый жана медициналык контекст
Кетогендик диета углеводдорду кескин азайтып, май үлүшүн көбөйтүүгө негизделет. Бул организмди кетоз абалына өткөрүп, негизги энергия булагы катары майды пайдаланууга мүмкүндүк берет.
Талаш-тартыштарга карабастан, мындай ыкма:
- эпилепсияны дарылоодо колдонулган
- Паркинсон оорусунда изилденген
- 1920-жылдары инсулин пайда боло электе диабетти дарылоодо пайдаланылган
Мурдагы иштеринде Лессард кандагы кант жогору адамдарда физикалык жүктөмгө чыдамкайлык төмөн болорун байкаган. Бул диета менен машыгуунун ортосундагы байланыштын изилденишине түрткү берген.
Диета менен физикалык активдүүлүк биргелешип иштейт
Изилдөөчүлөрдүн пикиринде, тамактануу менен машыгууну өз-өзүнчө кароого болбойт.
Сара Лессард белгиледи:
«Биз диета менен физикалык активдүүлүк өз-өзүнчө иштебесин көрүп жатабыз. Машыгуудан максималдуу пайда алуу үчүн аны туура тамактануу менен айкалыштыруу керек».
Окумуштуулар адамдардын катышуусунда ушундай эле изилдөөлөрдү жүргүзүүнү пландаштырууда. Ошол эле учурда Лессард катуу кетодиета баарына ылайыктуу эмес экенин белгилейт. Жерортолук деңиз диетасы сыяктуу жумшагыраак ыкмалар да кантты көзөмөлдөөгө жардам бере алат.
Эске салсак, кетогендик диета депрессиянын оор формасында убактылуу жеңилдик берет.
