24 Канал билдиргендей, Европа комиссиясынын президенти Урсула фон дер Ляйен Канадага Европа Биримдиги менен мамилелердин жаңы форматы боюнча ишти баштоону сунуштады. Сөз өлкөгө ЕБдин биринчи ассоциацияланган мүчөсү макамын берүү мүмкүнчүлүгү жөнүндө болуп жатат.
Демилге 16-сентябрда Страсбургдагы Европарламентте «Биримдиктин абалы» аттуу жылдык кайрылуу учурунда айтылды. Канаданын премьер-министри Марк Карни сөз сүйлөө учурунда катышып, буга чейин Оттаванын ЕБ менен «уникалдуу альянс» түзүүгө ниеттенип жатканын билдирген, ошол эле учурда Канаданын Европа Биримдигине кириши өкмөттүн жарыяланган максаты эмес, жазат InoZpress.
Фон дер Ляйен Канадага жаңы макам сунуштады
Европа комиссиясынын президенти Канада менен Европа Биримдиги бир катар эл аралык жана стратегиялык маселелер боюнча жакын позицияларды карманарын билдирди. Кызматташтыктын багыттарынын арасында ал жасалма интеллектти, климатты, Арктиканы, геосаясатты, коргонууну, чийки зат ресурстарын жана жеткирүү чынжырларын атады.
Тараптарды бириктирген нерселер жөнүндө айтып жатып, Урсула фон дер Ляйен демократиялык баалуулуктарды өзүнчө белгиледи.
«Биз дүйнөгө бирдей көз караш менен карайбыз: жасалма интеллекттен климаттын өзгөрүшүнө чейин, Арктикадан геосаясатка чейин. Биз Украинада, коргонууда, чийки зат маселелеринде жана жеткирүү чынжырларында бирге турдук. Бирок баарынан мурда… Европа менен Канада демократияга ишенет», — деди ал.
Европа комиссиясынын башчысынын айтымында, Европа Биримдиги эл аралык өнөктөштүккө болгон мамилесин кайра карап чыгышы керек. Бул иштин алкагында ал Марк Карниге Канада үчүн өзүнчө макам түзүүнү талкуулоону сунуштады.
Фон дер Ляйен өзүнүн сунушун тараптардын ортосундагы өз ара аракеттенүүнүн жаңы форматын ачуу мүмкүнчүлүгү катары белгиледи.
«Мен өнөктөштүктөрүбүздү тез арада кайра карап чыгышыбыз керектигин айттым. Ошондуктан мен сиздер менен Канаданын ЕБдин биринчи ассоциацияланган мүчөсү болушу үчүн ага эшик ачуу багытында иштегим келет», — деди Европа комиссиясынын президенти.
ЕБ келишимдеринде мындай формат азырынча каралган эмес
Европа Биримдигинин учурдагы келишимдеринде ассоциацияланган мүчө макамы азыр жок. Ошондуктан фон дер Ляйендин сунушу Канаданы ЕБге толук укуктуу мүчө мамлекет катары кабыл алуу жол-жобосун эмес, кызматташтыктын жаңы механизмин иштеп чыгууну көздөйт.
Болжолдонгон өнөктөштүк бир нече стратегиялык тармакты камтышы мүмкүн. Алардын арасында өнөр жай өндүрүшү, жасалма интеллект, өтө маанилүү пайдалуу кендер, энергетика, коргонуу өнөр жайы жана Арктика бар.
Мындан аркы интеграциянын мүмкүн болгон багыттарын сүрөттөп жатып, Европа комиссиясынын башчысы конкреттүү долбоорлорду тизмектеди.
«Биз интеллектуалдык өндүрүш боюнча иштейбиз. Биз технологиялык альянс түзөбүз. Биз коргонуу-өнөр жай базаларын интеграциялайбыз. Биз Арктиканы флагмандык биргелешкен долбоор кылабыз», — деди фон дер Ляйен.
Европа комиссиясынын президенти ошондой эле Канада менен ЕБдин сунушталып жаткан өнөктөштүгү башка кайсы бир өлкөгө каршы багытталбаганын баса белгиледи.
Канада Европа Биримдигине кирүү ниетин билдирген жок
Марк Карни Европага Урсула фон дер Ляйендин чакыруусу менен келди. Анын Европарламенттеги сөзү 17-сентябрга пландалган. Буга чейин Канаданын премьер-министри Европа Биримдиги менен өзгөчө альянс түзүүгө умтулуп жатканын айткан, бирок өлкөнүн ЕБге толук кандуу мүчөлүгү тууралуу маселени койгон эмес.
Жаңы форматты талкуулоо Канада менен АКШнын соода мамилелеринин татаалдашынын фонунда жүрүп жатат. Карнинин Европага сапары Оттава менен Вашингтондун ийгиликсиз соода сүйлөшүүлөрүнөн жана тараптардын бир катар тарифтик чараларды киргизишинен кийин болду.
ЕБ өнөктөштүктүн ийкемдүү моделдерин карап жатат
Фон дер Ляйендин сунушу Европа Биримдигинде бирикменин курамына кирбеген мамлекеттер менен өз ара аракеттенүү форматтары талкууланып жатканын көрсөтөт. Ассоциацияланган мүчө макамын түзүү өзүнчө укуктук жана саясий иштеп чыгууну талап кылмак, анткени ЕБдин учурдагы келишимдик системасында мындай механизм жок.
Буга чейин ассоциацияланган мүчөлүк маселеси Украина тууралуу талкууда да көтөрүлгөн. Германия Украинанын толук кандуу мүчөлүгүнө чейинки аралык этап катары ушундай макамды кароону сунуштаган, бирок бул идея Европа Биримдигинин мамлекеттери арасында токтоо реакция жараткан.
Эске салсак, буга чейин биз Трамп Онтарио көлүнүн атын «Америка көлү» деп өзгөрткөнү жана Канаданын премьер-министри бул чечимди четке кагып, тарыхты эске салганы тууралуу жазганбыз.
