ScienceAlert маалыматына ылайык, жаңы изилдөөлөр көрсөткөндөй, өзүн глютенге сезимтал деп эсептеген көпчүлүк адамдар чындыгында ага эмес, тамактагы башка заттарга реакция кылышы мүмкүн. Изилдөөчүлөр бул көрүнүш көбүнчө ферменттелүүчү углеводдорго же “ноцебо эффектине” байланыштуу экенин айтышат — адам терс таасир күтүп, ошол күтүүнүн өзү симптомдорду жаратат, жазат InoZpress.
Адистердин айтымында, глютенге байланыштуу сезимталдык көп учурда ашказан-ичеги системасынын ишине жана психологиялык факторлорго байланыштуу. Ичтин кебиши, чарчоо жана оорутуу сыяктуу белгилер көп учурда байкалат, бирок бул белгилер дайыма эле глютенге реакцияны билдирбейт.
Чыныгы себеп эмнеде
Изилдөөлөр көрсөткөндөй, көпчүлүк учурда белгилердин себеби ферменттелүүчү углеводдор (FODMAP) болуп чыгат. Алар пиязда, сарымсакта, буудайда жана айрым мөмөлөрдө болот. Төмөн FODMAP диетасын кармаган катышуучулардын абалы, глютен бар болсо да, кыйла жакшырары аныкталган.
Окумуштуулар белгилешкендей, глютенге чыныгы сезимталдык учурлары сейрек кездешет. Көпчүлүк учурларда көйгөй ичеги ишинин бузулушуна, стресске же туура эмес тамактанууга байланыштуу. Айрым изилдөөлөрдө бейтаптар глютенге да, плацебого да бирдей реакция кылышкан.
Эмне үчүн глютенсиз диетаны шашпай колдонуу керек
Дарыгерлер эскертет: глютенсиз диета баарына ылайыктуу эмес. Эгерде адамда целиакия же буудайга аллергия жок болсо, глютенди толугу менен алып салуу клетчатканын жана В тобундагы витаминдердин жетишсиздигине алып келиши мүмкүн. Мындан тышкары, глютенсиз азыктар кымбатыраак жана көбүнчө көп кант менен май камтыйт.
Диетаны өзгөртүүдөн мурун, башка мүмкүн болгон себептерди жокко чыгаруу үчүн текшерүүдөн өтүү сунушталат. Кээде FODMAP камтыган азыктарды азайтуу, тамактанууну жөнгө салуу жана стрессти кыскартуу жетиштүү болот.
Чыныгы себепти кантип аныктоо керек
Дарыгерлер этап-этабы менен аракет кылууну сунушташат:
- целиакия менен аллергияны жокко чыгаруу;
- төмөн FODMAP рационуна өтүү;
- зарыл болсо, 4–6 жумага глютенди убактылуу алып салуу;
- андан кийин глютенди кайра киргизип, абалды байкоо.
Бул ыкма көйгөйдүн чыныгы себеби глютендеби же башка заттардабы, так аныктоого мүмкүндүк берет.
Биз буга чейин жазганыбызды эскертебиз, 55 жаштан ашкан айымдардын жүрөк ооруларынын тобокелин азайтуучу жөнөкөй ыкма тууралуу.
