Кычкылтек аз шарттарда болуу кандагы глюкозанын деңгээлине таасир этиши мүмкүн. Бул тууралуу Medical News Today басылмасы Cell Metabolism журналында жарыяланган изилдөөгө шилтеме жасап маалымдады, жазат InoZpress.
Изилдөөнүн авторлору гипоксия шартында эритроциттер кандагы глюкозаны активдүү сиңирип, кант үчүн өзгөчө «резервуар» сыяктуу иштей баштарын аныкташкан. Бул бийик тоолуу аймактарда жашаган адамдарда 2-типтеги диабет сейрек кездешеринин мүмкүн болгон түшүндүрмөсү болушу мүмкүн.
Эмне үчүн кычкылтектин аздыгы кантка таасир этет
Мурунку байкоо изилдөөлөрү бийик тоолуу аймактардын тургундарында 2-типтеги диабеттин таралышы төмөн экенин көрсөткөн. Бирок мындай коргоочу таасирдин так биологиялык механизми белгисиз бойдон калган.
Жаңы эмгекте окумуштуулар эки негизги процессти аныкташты:
- өнөкөт гипоксияда эритроциттердин саны көбөйөт;
- ар бир кызыл кан клеткасы GLUT1 ташуучусунун деңгээли жогорулагандыктан көбүрөөк глюкоза сиңирет.
Изилдөөнүн улук автору Иша Жайн мындай деп түшүндүрдү:
Биз эки механизмди аныктадык. Биринчиден, өнөкөт гипоксияда эритроциттердин саны көбөйүп, глюкозаны жалпы керектөө мүмкүнчүлүгү жогорулайт. Экинчиден, гипоксия шартындагы ар бир эритроцит GLUT1 ташуучусунун деңгээлинин өсүшүнө байланыштуу көбүрөөк глюкоза сиңирет.
Ал ошондой эле кошумчалады:
Биз гипоксиялык эритроциттер 2,3-дифосфоглицерат түзүү үчүн глюкозаны ылдамыраак метаболизмге учуратарын аныктадык — бул молекула гемоглобиндин кычкылтекти ткандарга берүүсүнө жардам берет.
Жаныбарлардагы эксперименттер жана күтүлбөгөн жыйынтыктар
Эксперименттин жүрүшүндө чычкандар бийик тоолуу гипоксияны моделдеген шарттарга жайгаштырылган. Жаныбарларда кандагы кант тез төмөндөп, глюкозага болгон толеранттуулук жакшырган.
Ошол эле учурда глюкозаны салттуу керектеген ткандар — булчуңдар, мээ жана боор — канттын төмөндөшүн толук түшүндүрө алган эмес. Кошумча изилдөөлөр эритроциттер кан айлануудагы глюкозанын олуттуу бөлүгүн сиңирерин көрсөттү.
Жаныбарларда төмөнкү көрүнүштөр байкалган:
- кызыл кан клеткаларынын санынын өсүшү;
- ар бир клетканын глюкозаны көбүрөөк сиңириши;
- канттын кычкылтек жеткирүүгө байланышкан метаболикалык жолдорго багытталышы.
Диабетти дарылоодогу мүмкүнчүлүктөр
Окумуштуулар ошондой эле HypoxyStat аттуу молекуланы сыноодон өткөрүшкөн. Ал гемоглобиндин кычкылтек менен байланышын өзгөртүп, гипоксиянын таасирин окшоштурат. Бул препарат диабети бар чычкандарда гипергликемияны төмөндөтө алган жана айрым учурда учурдагы дарыларга караганда натыйжалуураак иштеген.
Иша Жайн белгилегендей:
Биз лабораториябызда иштелип чыккан HypoxyStat молекуласы гипоксиянын таасирин окшоштуруу аркылуу диабеттик чычкандарда гипергликемияны жойгонун көрсөттүк. Бул чыныгы гипоксиянын коркунучтарысыз фармакологиялык ыкмалардын мүмкүнчүлүгүн ачат.
Ошол эле учурда окумуштуулар азырынча жыйынтыктар жаныбар моделдеринде гана алынганын белгилешет. Адамдар үчүн коопсуздукту жана натыйжалуулукту ырастоо максатында кеңири клиникалык сыноолор талап кылынат.
Чектөөлөр жана тобокелдиктер
Авторлор бул таасир диабеттин бардык түрлөрү үчүн бирдей болбошу мүмкүн экенин эскертишет. 1-типтеги диабети бар адамдарда, айрыкча бийик тоодо физикалык активдүүлүк учурунда, гипогликемия коркунучу жогору болушу мүмкүн.
Изилдөөчүлөрдүн айтымында, бийик тоолуу шарттарга барууну пландаган диабет менен жашаган адамдар дарыгер менен кеңешиши керек, анткени инсулин терапиясында кантты жөнгө салуу механизмдери айырмаланат.
Эске салсак, аутизм балдар менен кыздарда бирдей кездешерин көрсөткөн жаңы изилдөө тууралуу жазганбыз.
