БУУнун Азык-түлүк жана айыл чарба уюмр у билдиргендей, 2026-жылдын сентябрында дүйнөлүк азык-түлүк товарларынын баалары августка салыштырмалуу 1,5%, ал эми жылдык эсепте 5,8% өстү. ФАОнун азык-түлүк бааларынын индекси 136 пунктка жетти.
Өсүш соодадагы жана транспорттук логистикадагы үзгүлтүктөргө, ошондой эле аба ырайына байланыштуу тобокелдиктерге байланыштуу. Бир ай ичинде эң олуттуу кымбаттоо кант жана дан азыктары категорияларында катталды, жазат InoZpress.
Дүйнөлүк азык-түлүк баалары кандай өзгөрдү
Дан азыктарынын баа индекси сентябрда бир айда 5,1% өсүп, 2025-жылдын сентябрындагы деңгээлден 17,2% жогору болду. Кара деңиз аймагындагы логистикалык чектөөлөрдүн жана Түндүк Американын айрым райондорундагы кургакчыл аба ырайынын фонунда буудай 6,3% кымбаттады.
Азык-түлүк товарларынын негизги топтору боюнча баалар төмөнкүдөй өзгөрдү:
- ФАОнун азык-түлүк бааларынын индекси — 136 пункт;
- жалпы азык-түлүк — бир айда 1,5% өсүш;
- жалпы азык-түлүк — бир жылда 5,8% өсүш;
- дан азыктары — бир айда 5,1% өсүш;
- дан азыктары — бир жылда 17,2% өсүш;
- буудай — 6,3% өсүш;
- жүгөрү — 5,6% өсүш;
- күрүч — 1,4% өсүш;
- өсүмдүк майлары — 0,9% өсүш;
- кант — 6,1% өсүш;
- эт — 1,1% төмөндөө;
- сүт азыктары — 0,1% төмөндөө.
ФАО жүгөрүнүн кымбатташын АКШдагы түшүмдүүлүккө байланыштуу кооптонуулар, Бразилияда экспорттук сунуштун кыскарышы жана Кара деңиз аркылуу соода жүргүзүүдөгү үзгүлтүктөр менен байланыштырат. Ормуз кысыгы аркылуу кеме каттамдарына байланыштуу белгисиздик кошумча фактор болду.
«Жүгөрүнүн баасы 5,6% өстү. ФАО муну АКШдагы түшүмдүүлүккө байланыштуу кооптонуулар, Бразилияда экспорттук сунуштун кыскарышы жана Кара деңиз аркылуу соода жүргүзүүдөгү үзгүлтүктөр менен байланыштырат. Ормуз кысыгы аркылуу кеме каттамдарына байланыштуу белгисиздик кошумча басым жаратты».
Отчетто күрүчтүн баасынын өзгөрүшү да көрсөтүлгөн.
«Күрүчтүн баасы 1,4% өстү».
Кант бир айда 6,1% кымбаттады
Өсүмдүк майларынын баа индекси 0,9% өстү. Негизги себеп дүйнөлүк суроо-талаптын жогору болушунан жана кургакчыл аба ырайынын Түштүк-Чыгыш Азиядагы өндүрүшкө тийгизе турган таасирине байланыштуу кооптонуулардан улам пальма майынын кымбатташы болду.
Айрым азыктардын ичинен эң олуттуу өзгөрүү канттын баасында катталды.
«Канттын баасы 6,1% өстү. ФАО бул өсүштү 2026–2027-жылдардагы сезондо дүйнөлүк сунуштун кыскарышы күтүлүп жатканы менен байланыштырат».
Таиландда кант өндүрүү боюнча божомолдор төмөндөтүлдү. Индияда нормадан аз жаан-чачын жана Эль-Ниньо кубулушунун күчөшү түшүмдүн келечегине таасирин тийгизди. Башка факторлордун арасында Бразилиядагы нөшөрлүү жаан-чачын жана Европа Биримдигинде кант кызылчасы айдалган аянттардын кыскарышы аталган.
Ошол эле учурда азык-түлүктүн эки категориясында төмөндөө катталды.
«Ошол эле учурда эттин баа индекси 1,1%, ал эми сүт азыктарыныкы 0,1% төмөндөдү».
ФАО дүйнөлүк дан өндүрүшү боюнча божомолун төмөндөттү
ФАОнун жаңыланган божомолуна ылайык, 2026-жылы дүйнөлүк дан өндүрүшү 2,979 млрд тонна деңгээлинде күтүлүүдө. Бул мурунку жылдагы көрсөткүчтөн 2,1% аз, бирок мындай көлөм 2025-жылдагы рекорддук жыйынтыктан кийинки байкоолордун бүткүл тарыхындагы экинчи ири түшүм болот.
Ошол эле учурда Австралияда аба ырайынын жакшырышынан улам буудай өндүрүү боюнча божомол жогорулатылды.
«Буудай өндүрүү боюнча божомол, тескерисинче, Австралияда аба ырайынын жакшырышынан улам 813,9 млн тоннага чейин жогорулатылды».
Буудай боюнча божомолдун өсүшүн тоюттук дан өндүрүшүнүн күтүлүп жаткан кыскарышы басып кетет. Европа Биримдигинде жана АКШда ысык жана кургакчыл аба ырайынын фонунда түшүмдүүлүктүн келечеги начарлагандыктан, анын көлөмү 1,612 млрд тонна деп бааланууда.
Күрүч өндүрүшү 552,5 млн тонна деңгээлинде күтүлүүдө
2026-жылы дүйнөлүк күрүч өндүрүшү 552,5 млн тонна деңгээлинде болжолдонууда. Индиядагы өндүрүштүн төмөндөшүн негизинен муссондук жаан-чачындын бирдей эмес бөлүштүрүлүшү менен байланыштырышат, бирок муну Япония жана Непал боюнча жакшыртылган божомолдор жарым-жартылай компенсациялайт.
ФАО ошондой эле 2025–2026-жылдардагы рекорддук сезонго салыштырмалуу дан азыктарынын эл аралык соодасы кыскарарын күтөт.
«ФАО ошондой эле 2025–2026-жылдардагы сезондун рекорддук деңгээлине салыштырмалуу дүйнөлүк дан соодасы 3,5% кыскарып, 505,8 млн тоннага чейин төмөндөйт деп күтөт».
Кара деңиз аймагындагы кеме каттамдарына коюлган чектөөлөрдөн жана альтернативдүү транспорттук каттамдардын өткөрүү мүмкүнчүлүгүнүн жетишсиздигинен улам буудай менен жүгөрүнүн экспорту мурда болжолдонгондон көбүрөөк кыскарышы мүмкүн. Фрахттын жогорку тарифтери, жер семирткичтер рыногундагы кырдаал жана логистикадагы уланып жаткан үзгүлтүктөр да дүйнөлүк азык-түлүк рыногундагы белгисиздикти күчөтүүдө.
Кыргызстанда кандай чаралар даярдалууда
Кыргызстандын бийлиги буга чейин 2026–2027-жылдарга бааларды ооздуктоо планын сунуштаган. Каралган чаралардын арасында 700 миң тонна буудай импорттоо, кампаларды куруу жана ата мекендик өндүрүүчүлөрдү колдоо бар.
Мындан тышкары, Айыл чарба министрлиги картошканын импортун 2027-жылдын мартына чейин чектөөнү сунуштоодо. 2026-жылы Кыргызстанда картошканын түшүмү ички керектөө 799,7 миң тонна болгон шартта болжол менен 1,25 млн тонна деңгээлинде күтүлүүдө.
Эске салсак, буга чейин Кыргызстанда 2026–2027-жылдардагы бааларды ооздуктоо планы сунушталганын жазганбыз.
