New Atlas маалымдагандай, DARPA CRANE программасынын алкагында иштелип жаткан X-65 эксперименталдык учагы чогултуунун акыркы баскычына чыкты. Канаттары АКШнын Вирджиния штатындагы Aurora Flight Sciences өндүрүш аянтчасына жеткирилип, азыр фюзеляж менен бириктирилип жатат.
Иштеп чыгуучулар аппараттын биринчи учуусун 2026-жылдын аягына чейин өткөрүүнү пландаштырууда. Мурда техникалык кыйынчылыктардан, чыгымдардын өсүшүнөн жана жеткирүү маселелеринен улам кечигүүлөр болгонуна карабастан, долбоор соңку баскычына жакындады, жазат InoZpress.
X-65 кадимки учактардан эмнеси менен айырмаланат
X-65тин негизги өзгөчөлүгү — салттуу башкаруу органдарынын таптакыр жоктугу. Учакта закрылкалар, элерондор жана багыт рулу жок. Алардын ордуна Active Flow Control технологиясы колдонулат, ал 14 аба реактивдүү соплосунун ишине негизделген.
Жогорку басымдагы аба агымдары канаттын бетин бойлой багытталып, аэродинамиканы өзгөртүү аркылуу учакка механикалык башкаруу элементтерин колдонбостон бурулуштарды, кыйшаюуларды жана багыт өзгөртүүнү камсыздайт.
Сыноолор кандай өтөт
Учуу сыноолорунун биринчи этабында X-65 коопсуздук үчүн резервдик система катары салттуу башкаруу беттерин сактайт. Active Flow Control технологиясынын натыйжалуулугу ырасталган сайын алар акырындык менен колдонулбай калат.
Долбоорду иштеп чыгуучулар төмөнкүчө түшүндүрүштү:
«План аларды аба агымы менен башкаруу системасы өзүнүн натыйжалуулугун далилдеген сайын акырындык менен колдонуудан чыгарууну карайт. Он төрт аба соплосу бардык кыймылдуу беттерди алмаштырып, учакты аба агымын өзгөртүү аркылуу башкарат».
Жаңы учак кандай мүнөздөмөлөргө ээ болду
Иштеп чыгуучулардын маалыматына ылайык, аппарат төмөнкү параметрлерге ээ:
- канаттарынын узундугу — 9,1 метр;
- эң жогорку ылдамдыгы — саатына 800 чакырымдан жогору;
- учуудагы жалпы салмагы — болжол менен 3175 килограмм;
- канаттын модулдук конструкциясы ар кандай конфигурацияларды сыноо үчүн панелдерди жана соплолорду алмаштырууга мүмкүндүк берет.
Жаңы долбоор эмне үчүн түзүлүүдө
Иштеп чыгуучулар кыймылдуу элементтерден баш тартуу учактын салмагын азайтып, аэродинамикалык натыйжалуулугун жогорулатып, техникалык тейлөөнү жөнөкөйлөтүп жана механикалык бузулууларды азайтат деп эсептешет.
Мындан тышкары, тышкы кыймылдуу беттердин жоктугу учуучу аппараттын радиолокациялык байкалуусун кыйла төмөндөтүшү мүмкүн. Эгер сыноолор ийгиликтүү өтсө, бул технология келечекте жаңы аскердик учкучсуз аппараттарды жана келечектеги жарандык учактарды иштеп чыгууда колдонулушу мүмкүн.
Эске салсак, буга чейин Кытайдагы Pudu Robotics роботтоштурулган мейманканасы тууралуу жазганбыз.
