Verywell Health маалымдагандай, АКШнын Айыл чарба министрлиги дарбыздын кабыгын биринчи жолу пайдалуу заттар боюнча өзүнчө маалымат базасына киргизди. Мунун аркасында адатта ыргытылып келген дарбыздын ак бөлүгүндөгү калориялардын, белоктун, клетчатканын, калийдин, С витамининин жана фолий кислотасынын көлөмүн өзүнчө баалоого мүмкүн болду.
Изилдөөлөрдүн маалыматтары кабыкта көнүмүш кызыл жумшак бөлүккө караганда клетчатка кыйла көп болушу мүмкүн экенин көрсөтөт. Мындан тышкары, анын курамында калий жана цитруллин аминокислотасы бар, ал эми кабыкты тамак-ашка колдонуу калдыктардын көлөмүн азайтууга мүмкүндүк берет, анткени ал бүтүндөй дарбыздын салмагынын болжол менен 30%ын түзөт, жазат InoZpress.
Дарбыздын кабыгында канча пайдалуу зат бар
Салмагы болжол менен 150 грамм болгон бир чыны тууралган дарбыз кабыгында калория салыштырмалуу аз, бирок ошол эле учурда ал клетчатканын, калийдин жана башка бир катар заттардын булагы болуп саналат.
150 граммдык порциянын азыктык баалуулугу болжол менен төмөнкүдөй:
- калориялуулугу — 29 калория;
- белок — 1 грамм;
- клетчатка — 2 грамм;
- калий — 408 мг;
- С витамини — 11 мг;
- фолий кислотасы — 45 мкг.
Салыштыруу үчүн, бир чыны дарбыздын жумшак бөлүгүндө болгону болжол менен 0,6 грамм клетчатка бар. Демек, мөмөнүн ак бөлүгүндө ал болжол менен төрт эсе көп.
Клетчатка менен калий организмге кандай пайда берет
Диетолог Лорен Манейкер кабыктын курамындагы клетчатка тамак сиңирүү системасынын нормалдуу иштешине көмөктөшөрүнө көңүл бурат. Калий болсо өз кезегинде булчуңдардын жана нерв системасынын иштеши үчүн зарыл.
Изилдөөчүлөрдүн өзгөчө кызыгуусун цитруллин жаратууда. Бул аминокислота дарбызда бар, бирок изилдөөлөрдүн маалыматтары анын көлөмү жумшак бөлүккө салыштырмалуу дал кабыкта көбүрөөк экенин көрсөтөт.
Nutrients журналында жарыяланган илимий сереп цитруллинди кан басымын төмөндөтүү мүмкүнчүлүгү менен байланыштырат. Food Science & Technology басылмасында жарыяланган маалыматтар да кабыкта бул зат жумшак бөлүккө караганда көбүрөөк экенин көрсөтөт.
Дарбыздын кабыгын кантип маринаддоого болот
Дарбыздын адатта ыргытылып келген бөлүгүн пайдалануунун бир жолу — аны маринаддоо. Даяр кабыкты салаттарга, сэндвичтерге кошууга же кесилген эт азыктары менен бирге берүүгө болот.
Муздаткычта мындай даярдалган азык эки жумага чейин сакталат. Дарбызды кесердин алдында жакшылап жууш керек, анткени сырткы бетиндеги бактериялар кесүү учурунда жумшак бөлүккө өтүп кетпеши зарыл.
Мындай ыкма мөмөнүн жегенге жарактуу бөлүгүн көбүрөөк пайдаланууга жана ошол эле учурда тамак-аш калдыктарынын көлөмүн азайтууга мүмкүндүк берет.
Эмне үчүн дарбыздын кабыгын куурууга болот
Дарбыздын ак бөлүгү тез куурууга, анын ичинде стир-фрай ыкмасы менен даярдалуучу тамактарга да ылайыктуу. Даярдалгандан кийин анын даамы жаңы бадыраңды элестетиши мүмкүн.
Лорен Манейкер мындай азык үчүн эмне себептен кыска убакытка жылуулук менен иштетүү артыкчылыктуу болушу мүмкүн экенин түшүндүрдү.
«Кабыкты аз өлчөмдөгү май жана татымалдар менен кыска убакытка кууруу аны жумшартып, сиңимдүүлүгүн жакшыртат, ал эми даярдоонун кыска убактысы С витамини сыяктуу ысыкка сезгич пайдалуу заттардын жоголушун чектөөгө жардам берет».
Демек, кабыкты узак убакыт иштетүүнүн зарылдыгы жок: кыска убакытта даярдоо аны жумшартып, ошол эле учурда айрым пайдалуу заттардын жоголушун чектөөгө мүмкүндүк берет.
Дарбыздын кабыгын смузиге кантип колдонууга болот
Дагы бир вариант — дарбыздын ак бөлүгүн смузиге кошуу. Бул үчүн жаңы да, алдын ала тоңдурулган да кабык жарайт.
Аны мөмөлөр жана көк чөптөр менен бирге майдалоого болот. Алынган аралашманы порциялык кубиктер түрүндө тоңдуруп, кийин суусундук үчүн даяр негиз катары колдонуу да сунушталат.
Мындай вариант смузиге кошумча клетчатка, калий жана цитруллин кошуп, ошол эле учурда дарбыздын көбүрөөк бөлүгүн пайдаланууга шарт түзөт.
Дарбыздын кабыгын чийки бойдон жесе болобу
Дарбыздын ак бөлүгүн жылуулук менен иштетпестен да жесе болот. Даамы жана түзүлүшү боюнча чийки кабык мексикалык картошка деп да аталган хикаманы элестетет.
Ал кытырак түзүлүшү менен айырмаланат, бирок кызыл жумшак бөлүккө караганда кыйла таттуулугу аз. Мындан тышкары, кабыктын бир аз ачуу даамы бар, ошондуктан мындай вариант баарына эле жага бербеши мүмкүн.
Чийки кабыкты жээрдин алдында бүтүндөй дарбыздын сырткы бетин өзгөчө кылдат жууш керек.
Дарбыздын кабыгын шорполорго жана рагуга кошууга болот
Майда кубиктерге тууралган кабыкты шорполорго, рагуга жана чилиге ингредиент катары колдонуу сунушталат. Ал тамактарга кошумча түзүлүш жана кытырактык берет.
Жайында ак бөлүктү жумшак бөлүк менен бирге сергитүүчү гаспачо даярдоого колдонсо болот. Мындай рецепт дарбызды дээрлик толугу менен пайдаланууга жана калдыктардын көлөмүн азайтууга мүмкүндүк берет.
Бул ыкманын практикалык мааниси кабыктын салмагына да байланыштуу. Ал бүтүндөй дарбыздын салмагынын болжол менен 30%ын түзгөндүктөн, аны ыргытуунун ордуна колдонуу тамак-аш калдыктарынын көлөмүн кыйла азайта алат.
Эске салсак, буга чейин машыгуудан кийинки алча ширеси булчуңдарды калыбына келтирүүгө жардам берери жана аны качан ичүү керектиги тууралуу жазганбыз.
