Үй Илим жана технологияларЦиркаддык депрессия деген жана уйку ага кандай тиешеси бар: изилдөө

Циркаддык депрессия деген жана уйку ага кандай тиешеси бар: изилдөө

Окумуштуулар изилдөөгө катышкандардын 23%ында циркаддык депрессиянын белгилерин аныктап, биологиялык ритмдердин бузулушун дарылоо ыкмаларын изилдеп жатышат.

Депрессия

New Scientist маалымдагандай, Австралиядагы Сидней университетинин изилдөөчүлөрү адамдын ички биологиялык саатынын бузулушуна байланышкан депрессиянын бир түрүн изилдешти. Натыйжалар циркаддык ритмдердин бузулушу депрессиянын белгилеринин өнүгүшүндө олуттуу роль ойношу мүмкүн экенин, ал эми мындай бейтаптарга кадимки антидепрессанттар көп учурда азыраак натыйжа берерин көрсөттү.

Изилдөөгө оор жана кайра-кайра кайталануучу депрессиядан жабыркаган Австралиянын 10 миңден ашык тургуну катышты. Окумуштуулар катышуучулардын уйкусунун өзгөчөлүктөрүн, жыл мезгилдерине жараша абалынын өзгөрүшүн жана генетикалык маалыматтарын талдашты. Текшерүүнүн жыйынтыгында респонденттердин 23%ында циркаддык депрессиянын белгилери аныкталды, жазат InoZpress.

Циркаддык депрессия деген эмне жана окумуштуулар кандай белгилерди аныкташты

Циркаддык депрессия уйку менен сергектиктин алмашуусун жөнгө салган суткалык ритмдердин бузулушуна байланыштуу. Бул бузулуунун түрүн аныктоо үчүн изилдөөчүлөр алты мүнөздүү белгини колдонушкан.

Аларга төмөнкүлөр кирет:

  • Кечки хронотипке кирүү, башкача айтканда, адамдын сутканын кечки маалында көбүрөөк активдүү болушу.
  • Көпчүлүк адамдарга салыштырмалуу кеч уктоо.
  • Уйкунун узактыгына карабастан, ойгонгондон кийин катуу чарчоо.
  • Депрессия күчөгөн мезгилдерде уйкучулуктун жогорулашы.
  • Жумуш эмес күндөрү адаттагыдан кечирээк уктоо.
  • Маанайдын, энергиянын деңгээлинин, уйкунун жана табиттин жыл мезгилдерине жараша кескин өзгөрүшү.

Саналып өткөн алты белгинин кеминде үчөөсү байкалган катышуучулар циркаддык депрессиясы бар топко киргизилген.

Маалымат чогултуу үчүн ыктыярчылар уйку режими жана ар кандай мезгилдерде белгилердин өзгөрүшү тууралуу анкеталарды толтурушкан. Мындан тышкары, алар ДНКны талдоо үчүн шилекей үлгүлөрүн беришкен.

Изилдөө тобунун мүчөлөрүнүн бири Эмилиана Тонини адамдын абалын баалоодо эмне үчүн түнкү эс алуунун узактыгын гана эмес, башка жагдайларды да эске алуу маанилүү экенин түшүндүрдү.

«Маселе уйкунун көлөмүндө же узактыгында гана эмес, анын ритминде жана үзгүлтүксүздүгүндө».

Циркаддык депрессия бузулуунун башка түрлөрүнөн эмнеси менен айырмаланат

Биологиялык сааты бузулган бейтаптарда изилдөөчүлөр циркаддык ритмдери олуттуу бузулбаган адамдарга салыштырмалуу депрессиянын оор белгилерин көбүрөөк байкашкан.

Атап айтканда, бул топтун өкүлдөрү өз жанын кыюу тууралуу ойлор пайда болорун көбүрөөк билдиришкен.

Алгачкы белгилер пайда болгон курак да айырмаланган:

  • Циркаддык депрессия — орточо 18 жашта.
  • Циркаддык бузулууларсыз депрессия — орточо 23 жашта.

Ошентип, изилденген топто циркаддык белгилер уйкунун өзгөчөлүктөрү менен гана эмес, депрессиялык бузулуунун эртерээк башталышы менен да байланыштуу болгон.

Эмне үчүн кадимки антидепрессанттар циркаддык депрессияда азыраак жардам бериши мүмкүн

Циркаддык депрессиянын белгилери бар катышуучулар кеңири колдонулган антидепрессанттардын натыйжалуулугу төмөн болгонун билдиришкен. Ошол эле учурда алар кабыл алган дары-дармектердин терс таасирлерин көбүрөөк белгилешкен.

Изилдөөчүлөр мындай айырмачылык дарылардын таасир этүү механизми менен байланыштуу болушу мүмкүн деп болжолдошот. Көптөгөн кадимки антидепрессанттар серотонин нейромедиаторуна байланышкан процесстерге таасир этет, ал эми циркаддык депрессияда биологиялык ритмдердин бузулушу олуттуу роль ойнойт.

Алынган натыйжалар уйку жана сергек болуу циклдерин түздөн-түз жөнгө салууга багытталган ыкмаларды изилдөө зарылдыгын көрсөтөт.

Жарык жана жашоо образы биологиялык саатка кандай таасир этет

Изилдөө тобунун мүчөсү Иэн Хики заманбап жашоо образын циркаддык бузулуулардын өнүгүшүнө өбөлгө түзүшү мүмкүн болгон факторлордун бири деп атады.

Анын түшүндүрмөсүнө ылайык, ички биологиялык саат күн сайын эртең мененки жарыктын таасири аркылуу кайра жөнгө салынып турушу керек. Бул туруктуу 24 сааттык циклди сактоого жардам берет.

Организм адатта караңгылыкта болушу керек болгон кечки жана түнкү убакта жасалма жарыктын таасири бул механизмдин ишин бузушу мүмкүн.

Караңгы киргенден кийин Хики төмөнкү жагдайлардан оолак болууну сунуштайт:

  • Тамакты көп өлчөмдө жегенден.
  • Дене көнүгүүлөрүн жасоодон.
  • Күчтүү жарыктын таасиринен.

Изилдөөчүнүн айтымында, биологиялык саатты жөнгө салуу депрессиянын белгилерин жеңилдетүү үчүн гана эмес, сезгенүү процесстерин азайтуу жана дене салмагын нормада кармоо үчүн да пайдалуу болушу мүмкүн.

Циркаддык депрессияны дарылоонун кандай ыкмалары текшерилет

Окумуштуулар уйку жана сергек болуу циклдерин жөнгө салган гормондун аналогу — синтетикалык мелатонин боюнча клиникалык изилдөө баштоону пландап жатышат.

Алдыдагы сыноонун максаты — мындай ыкма циркаддык ритмдери олуттуу бузулган бейтаптарды дарылоодо натыйжалуураак болушу мүмкүнбү деген суроого жооп табуу.

Буга чейин изилдөөчүлөр мээдеги мелатониндин таасирин туураган агомелатин антидепрессанты уйкуну жакшыртып, депрессиянын жалпы белгилерин азайта аларын аныкташкан.

Каралып жаткан дагы бир ыкма — күнүмдүк жүрүм-турумду өзгөртүү, анын ичинде эртең менен күндүн нуруна үзгүлтүксүз чыгуу.

Эске салсак, буга чейин биз эс тутумдун начарлашы жана унутчаактык тууралуу дарыгерлердин түшүндүрмөлөрүн жазганбыз.

Сізге де ұнауы мүмкін