24.kg маалымдагандай, 12-сентябрга карата Бишкекте минималдуу азык-түлүк себетинин баасы бир аптада 97 сомго төмөндөп, 6 миң 709 сомду түздү. Жалпы суммага жашылча-жемиштердин бир нече түрүнүн жана өсүмдүк майынын арзандашы таасир этсе, картошка менен балык, тескерисинче, кымбаттады.
Эсептөө апта сайын борбордогу бир эле супермаркетте азыктардын бирдей топтомунун негизинде жүргүзүлөт. Ошол эле учурда дүкөндөрдөгү жана базарлардагы иш жүзүндөгү баалар айырмаланышы мүмкүн, ал эми соода түйүндөрүндө айрым товарлар арзандатылган акциялык баада сатылат, жазат InoZpress.
Бир аптада кайсы азыктар арзандап, кайсылары кымбаттады
Акыркы бир аптада баалардын төмөндөшү негизинен жашылча-жемиштерге тиешелүү болду. Дал ушул сезондук азыктар минималдуу топтомдун жалпы баасын олуттуу өзгөртө алат, анткени алардын наркы башка көптөгөн товарларга салыштырмалуу тез өзгөрөт.
Бир аптадагы өзгөрүүлөр төмөнкүдөй болду:
- бадыраң арзандады;
- помидордун баасы төмөндөдү;
- сабиз арзандады;
- капустанын баасы төмөндөдү;
- алмурут арзандады;
- банандын баасы төмөндөдү;
- өсүмдүк майы арзандады;
- картошка, тескерисинче, кымбаттады;
- балыктын баасы да жогорулады.
Натыйжада бир нече азыктын арзандашы картошка менен балыктын кымбатташын компенсациялоого жетиштүү болду. Себеттин жалпы баасы 97 сомго төмөндөдү.
Бишкекте азык-түлүк себети азыр канча турат
12-сентябрга карата минималдуу азык-түлүк топтому 6 миң 709 сомго бааланууда. Бирок учурдагы көрсөткүч кайсы мезгил менен салыштырылып жатканына жараша баалардын динамикасы кыйла айырмаланат.
Негизги көрсөткүчтөр төмөнкүдөй:
- 12-сентябрга карата себеттин баасы — 6 709 сом;
- акыркы бир аптадагы өзгөрүү — минус 97 сом;
- 2026-жылдын башынан бери топтом 14 сомго арзандады;
- 2025-жылдын ушул эле мезгилине салыштырмалуу себет 519 сомго кымбаттады;
- 2018-жылдын октябрь айынын аягында байкоо башталгандан бери баа 3 439 сомго өстү;
- 2025-жылдын ичинде себет 686 сомго кымбаттады;
- 2025-жылдагы эң төмөнкү баа 18-октябрда катталган — 5 791 сом;
- 2025-жылдагы эң жогорку баа 6-декабрда катталган — 6 927 сом.
Изилденип жаткан топтомдогу эң арзан азык бойдон нан калууда. Жалпы суммага жаңы жашылча-жемиштер эң олуттуу таасир этет, анткени алардын баасы жыл ичинде кыйла өзгөрүшү мүмкүн.
Бекитилген тамактануу нормаларына кайсы азыктар кирет
Кыргызстандын тургундары үчүн тамактануу нормалары өкмөт тарабынан 2009-жылы эле бекитилген. Дал ушул мамлекеттик нормалар бир адамга бир ай ичинде керектелүүчү азыктардын көлөмүн эсептөөдө багыт катары колдонулат.
Нормативге төмөнкүлөр кирет:
- нан азыктары — 9 килограмм;
- эт — 5 килограмм;
- картошка — 8,2 килограмм;
- жашылчалар — 9 килограмм;
- мөмө-жемиштер — 10 килограмм;
- кант — 2 килограмм;
- сүт — 17 литр;
- өсүмдүк майы — 1 литр;
- жумуртка — 4 даана;
- балык жана балык азыктары — 100 грамм;
- чай — 200 грамм.
Баштапкы материалда тогуз аталыштагы азык-түлүк жөнүндө айтылганы менен, жарыяланган нормативдердин тизмесинде айрым категориялар жана конкреттүү азыктар кыйла кеңири бөлүштүрүлүп көрсөтүлгөн.
Үй-бүлө үчүн топтомдун баасы кантип эсептелет
Чыгымдарды баалоо үчүн төрт адамдан турган үй-бүлөнүн модели колдонулат. Азык-түлүктүн көлөмү мамлекет тарабынан белгиленген минималдуу нормалардын негизинде эсептелет, ал эми Бишкектеги супермаркеттердин бириндеги баалар негиз катары алынат.
Ошол эле учурда мындай эсеп ар бир үй-бүлөнүн жеке тамактануу рационун чагылдырбайт. Чыныгы керектөө тамактануу адаттарына жараша болот: айрым адамдар эт жебейт, башкалары канттан же жашылчалардын айрым түрлөрүнөн баш тартышат. Ошондуктан алынган сумма үй-бүлөлүк чыгымдардын жалпыга бирдей нормасы эмес, баалардын өзгөрүшүн байкоо үчүн багыт катары кызмат кылат.
Апта сайын жүргүзүлгөн байкоодо кайсы азыктар эсепке алынат
Нан азыктары категориясына нан жана нан-булочка азыктары гана эмес, макарон жана дан азыктары да кирет. Себеттин мөмө-жемиш бөлүгүндө алма менен банан колдонулат, ал эми жашылча тобуна эң кеңири таралган азыктар киргизилген.
Ага төмөнкүлөр кирет:
- пияз;
- сабиз;
- калемпир;
- капуста;
- бадыраң;
- помидор.
Мындай туруктуу курам ар башка апталарда бирдей топтомдун баасын салыштырууга мүмкүндүк берет. Бирок жыйынтык сумма конкреттүү супермаркеттеги бааларга байланыштуу бойдон калат, ошондуктан аны Бишкектеги бардык соода түйүндөрү үчүн азык-түлүктүн бирдиктүү баасы катары кабыл алууга болбойт.
Эске салсак, буга чейин Бишкектеги азык-түлүк себети бир аптада арзандаганы жана негизги азыктар канча турары тууралуу жазганбыз.
